بررسی ارتباط آلاینده های هوای محیط کار با عملکرد ریوی، فشار خون و علائم تنفسی در کارکنان واحدهای صنعتی (مطالعه موردی: شهرستان میانه)

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه شاخص های کیفیت هوای محیط کار در واحدهای صنعتی منتخب شهرستان میانه، استان آذربایجان شرقی انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی، میدانی، مقطعی و توصیفی–تحلیلی بود. جامعه مورد مطالعه کارکنان شاغل در سه گروه صنایع فلزی، ساختمانی و چوب بودند و ۱۵۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. شاخص های کیفیت هوا شامل PM۲.۵، PM۱۰، CO، NO۲، SO۲ و VOCs با دستگاه های DustTrak DRX ۸۵۳۳ و Multi Gas Analyzer GX-۶۰۰۰ در نواحی عملیاتی و مواجهه زای واحدهای صنعتی اندازه گیری شد. داده ها پس از ورود به SPSS نسخه ۲۶ با استفاده از شاخص های توصیفی و آزمون تحلیل واریانس یک طرفه تحلیل شدند. میانگین غلظت PM۲.۵، PM۱۰، CO، NO۲، SO۲ و VOCs در کل نمونه به ترتیب µg/m³ ۳۸.۷۲، µg/m³ ۷۶.۳۵، ppm ۹.۸۴، ppm ۰.۴۲، ppm ۰.۳۱ و ppm ۱.۸۶ بود. نتایج مقایسه بین صنایع نشان داد که غلظت تمام آلاینده ها در صنایع فلزی، ساختمانی و چوب تفاوت معنادار دارد و نوع صنعت نقش تعیین کننده ای در الگوی آلودگی هوای محیط کار دارد. صنایع فلزی بیشترین میانگین آلاینده های ذره ای و گازی شامل PM۲.۵، PM۱۰، CO، NO۲ و SO۲ را داشتند؛ میانگین PM۲.۵ و PM۱۰ به ترتیب ۴۵.۱۸ و ۹۲.۶۴ µg/m³ گزارش شد. در مقابل، صنایع چوب با میانگین ppm ۳.۱۲ بیشترین سطح ترکیبات آلی فرار را نشان دادند. در مجموع، کیفیت هوای محیط کار در صنایع مورد بررسی یکنواخت نبود و برنامه های پایش و کنترل آلاینده ها باید متناسب با نوع صنعت و آلاینده غالب طراحی شوند. بر این اساس، صنایع فلزی از نظر کنترل آلاینده های ذره ای و گازی و صنایع چوب از نظر ترکیبات آلی فرار در اولویت اقدامات HSE قرار گیرند. بهبود تهویه عمومی و موضعی، کنترل آلاینده ها در منبع تولید و پایش دوره ای می تواند مواجهه شغلی کارکنان شهرستان میانه را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

کیفیت هوای محیط کار ، آلاینده های هوا ، PM۲.۵ ، PM۱۰ ، ترکیبات آلی فرار ، صنایع فلزی