بازخوانی تحول مقرنس از عنصر سازه ای به عنصر تزئینی و اوج زیبایی شناسی در مکتب اصفهان

مقرنس به عنوان یکی از عناصر کلیدی معماری اسلامی در مکتب اصفهان دوره صفویه به اوج کمال زیبایی شناسی خود رسید. این پژوهش، با طرح پرسش بنیادین سازه در برابر تزئین به تبیین سیر تحول این عنصر می پردازد. این مقاله با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی و تاریخی مقایسه ای استدلال می کند که مقرنس اگرچه از راه حل های سازه ای پیشا صفوی (مانند پتکانه سلجوقی) ریشه گرفته اما در مکتب اصفهان آگاهانه کارکرد باربری خود را از دست داده و به یک پوسته تزئینی محض تبدیل شد. یافته های کلیدی تحلیل مقرنس های آجری در مساجد محلی اصفهان مانند لنبان و حکیم است که نشان می دهد استفاده گسترده از عناصر ذاتا غیر سازه ای همانند تخت در این بناها استاندارد شده بود. این استانداردسازی ثابت می کند که در مکتب اصفهان مقرنس به یک هنر محض مبتنی بر هندسه و نور بدل شد که فرم فکری و هنری عصر خود بود.

کلیدواژه ها:

مقرنس ، مکتب اصفهان ، دوره صفویه ، سازه ، تزئین ، پتکانه ، مقرنس آجری