واکاوی و تحلیل الگوهای مسکن تبریز بر اساس مولفه های زیست محیطی، نمونه موردی (قسمت مسکونی بازار تبریز)

در مواجهه با چالش های فزاینده زیست محیطی ناشی از رشد بی رویه شهرنشینی، تغییرات اقلیمی و نوسازی های غیر اصولی در بافت های تاریخی این پژوهش با هدف تحلیل جامع الگوی مسکن در بخش مسکونی بازار تاریخی تبریز از منظر شاخص های زیست محیطی انجام شده است. بازار تبریز به عنوان یکی از بزرگ ترین بازارهای سرپوشیده جهان و میراث جهانی یونسکو نه تنها یک مرکز تجاری مهم بلکه فضایی مسکونی با ارزش های فرهنگی و کالبدی منحصر به فرد است. در این تحقیق تلاش شده تا با بهره گیری از روش کتابخانه ای و تحلیل محتوای کیفی منابع علمی معتبر مورد بررسی قرار گرفته و با سه روش جمع آوری، تحلیل و کدگذاری داده ها در قالب الگوهای کالبدی، عملکردی و محیطی این بافت تاریخی در مقایسه با شاخص های جهانی پایداری ارزیابی گردیده است. یافته ها نشان می دهد که بافت مسکونی بازار تبریز از ظرفیت هایی چون استفاده از مصالح بومی با انرژی نهفته، بهره گیری پایین از تهویه و نور طبیعی و ساختار فشرده شهری برخوردار است که همگی در راستای اهداف توسعه پایدار قابل تفسیر می باشند. همچنین چالش هایی همچون کمبود فضای سبز، بازسازی های غیر اصولی، کاهش تهویه طبیعی در معماری جدید و نبود چارچوب های سیاست گذاری محیط زیستی پایداری این منطقه را با تهدید مواجه کرده اند. این پژوهش با تبیین دقیق نقاط قوت و ضعف زیست محیطی بازار تاکید دارد که بازآفرینی این فضاها باید بر پایه شناخت بومی، احیای مولفه های سنتی و بهره گیری از فناوری های نوین زیست محیطی صورت گیرد. نتایج این تحقیق می تواند بستری مناسب برای سیاست گذاری های شهری، ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و توسعه پایدار در سایر بافت های تاریخی ایران فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مسکن ، مولفه های زیست محیطی ، تحلیل ، بازار مسکونی تبریز