معرفی ارسن مسجد جامع قلعه جندق و نقش آن در ساختار فضایی و فرهنگی قلعه

قلعه ی مسکونی جندق زیستگاهی کهن در کناره ی جنوبی دشت کویر است که روزگاری همه ی مردم جندق در پناه آن زندگی می کردند. قلعه ی جندق بافتی تو در تو از خانه های مسکونی حمام و ارسن مسجد جامع شامل مسجد جامع قلعه جندق، مسجد شبستان، میدان حسینیه و پایاب است. میدان حسینیه در میان بافت قلعه جای گرفته و همه ی گذرهای اصلی قلعه به آن می رسند. در این مقاله پس از مطالعه ی مستندات تاریخی به دست آمده چون؛ زیلوهای تاریخ دار و علم مسجد به بررسی موقعیت ارسن در قلعه و به عناصر سازنده ی آن می پردازیم. مسجد جامع قلعه مسجدی یک ایوانی با یک گنبد و دو بادگیر است که در سوی جنوب گذر مسجد جامع قرار گرفته است. مقابل آن مسجد شبستان با دو ستون و شش طاق و تویزه قرار دارد. گذر مسجد جامع به میدان حسینیه با ساختاری هشت ضلعی می رسد که نقش مهمی در کالبد معماری قلعه و شبکه ی زهکشی آب دارد. روان آب ها در این میدان جمع می شوند و از میله چاه فرو می ریزند و به سوی پایاب می روند. پایاب مسجد جامع روزگاری نقش مهمی در تامین آب مورد نیاز نمازگزارها داشت و یک رشته آب قنات از بیرون قلعه به سوی پایاب جریان داشت. پس از پرداختن به یکایک عناصر معماری ارسن و شناخت روابط آن به بررسی مراسم آیینی که در ارسن مسجد جامع برگزار می شود می پردازیم.

کلیدواژه ها:

معماری ، مسجد جامع قلعه جندق ، قلعه جندق ، معماری کویر