چارچوب مفهومی تعامل منظر شهری، تجربه زیسته و حافظه جمعی با تاکید بر تقویت هویت و پایداری شهری

منظر شهری فراتر از مجموعه ای از عناصر کالبدی، بستری پویا و معناگرا برای شکل گیری تجربه های زیسته، تعاملات اجتماعی و خاطره جمعی است. تجربه زیسته شهروندان و حافظه جمعی نه تنها به درک و ادراک محیط کمک می کنند، بلکه نقش تعیین کننده ای در شکل گیری هویت فضایی و پایداری فرهنگی اجتماعی شهر دارند. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک چارچوب مفهومی-تحلیلی رابطه میان منظر شهری، تجربه زیسته و حافظه جمعی را مورد بررسی قرار می دهد و نشان می دهد که تعامل میان این سه مولفه چگونه می تواند هویت و پایداری شهری را تقویت کند. روش تحقیق کیفی و تحلیلی-نظری است و در آن منابع علمی معتبر فارسی و بین المللی مرور شده و مفاهیم کلیدی استخراج شده اند. تحلیل داده ها و مفاهیم نشان می دهد که منظر شهری به عنوان بستر تجربه زیسته، خاطرات جمعی را شکل می دهد و این خاطرات در ایجاد حس تعلق، انسجام اجتماعی و تقویت هویت جمعی شهروندان نقش حیاتی دارند. تجربه زیسته و حافظه جمعی در تعامل با ویژگی های کالبدی و نمادین فضا چرخه ای از بازتولید منظر شهری ایجاد می کنند که پایداری فرهنگی و اجتماعی را تضمین می نماید. یافته های پژوهش نشان می دهد که توجه به کیفیت فضاهای شهری، ایجاد مکان های خاطره ساز، تقویت تعاملات اجتماعی و حفظ لایه های فرهنگی و تاریخی موجب افزایش حس تعلق، ارتقای هویت جمعی و پایداری فرهنگی شهر می شود. این چارچوب مفهومی می تواند به طراحان و برنامه ریزان شهری کمک کند تا با اتخاذ رویکردی انسان محور، معناگرا و پایدار، فضاهایی طراحی کنند که هم زیبا و کاربردی باشند و هم خاطره ساز، هویت مند و پایداری-فرهنگی اجتماعی را تضمین نمایند.

کلیدواژه ها:

منظر شهری ، تجربه زیسته ، حافظه جمعی ، هویت شهری ، پایداری شهری