ارزیابی شاخص های زیست پذیری در شهر مرزی راز (شهرستان راز و جرگلان)

زیست پذیری شهری یکی از مهم ترین شاخص های ارزیابی کیفیت زندگی و توسعه پایدار شهری است که در شهرهای مرزی به دلیل محدودیت های اقتصادی، کالبدی و مدیریتی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت زیست پذیری شهر مرزی راز در شهرستان راز و جرگلان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه و بر اساس پنج بعد زیست محیطی، کالبدی فضایی، مدیریتی، اقتصادی و اجتماعی گردآوری شد و برای تحلیل داده ها از آزمون t نمونه ای در نرم افزار SPSS استفاده گردید. یافته های پژوهش نشان داد که از میان پنج بعد مورد بررسی تنها ابعاد اجتماعی (میانگین ۹۳.۵۱ در برابر مقدار مبنا ۷۵) و زیست محیطی (۲۶.۵۰ در برابر ۲۴) در وضعیت مطلوب قرار دارند؛ در حالی که ابعاد کالبدی فضایی (۱۳۲.۷۰ در برابر ۱۸۹)، مدیریتی (۷.۹۴ در برابر ۱۲) و اقتصادی (۲۲.۵۰ در برابر ۲۷) پایین تر از سطح مطلوب ارزیابی شدند. در بعد اجتماعی انسجام اجتماعی، احساس تعلق به شهر، اعتماد میان شهروندان و مشارکت در مناسبت های اجتماعی از مهم ترین نقاط قوت شهر محسوب می شوند. در بعد زیست محیطی نیز پاکیزگی، کیفیت مناسب هوا و پایین بودن آلودگی صوتی از وضعیت مطلوبی برخوردار است. در مقابل، کمبود زیرساخت های آموزشی، درمانی، فرهنگی و حمل و نقل، ضعف خدمات و فضاهای عمومی، پایین بودن فرصت های شغلی، نارضایتی از درآمد و سرمایه گذاری و همچنین ضعف عملکرد، شفافیت و پاسخگویی مدیریت شهری از مهم ترین چالش های شناسایی شده هستند. در مجموع، شاخص کل زیست پذیری شهری با میانگین ۲۸۳.۳۸ در برابر مقدار مبنا ۳۲۷ پایین تر از سطح مطلوب قرار دارد. نتایج پژوهش نشان می دهد که ارتقای زیست پذیری شهر راز مستلزم رویکردی یکپارچه با تاکید بر توسعه زیرساخت های شهری، تقویت اقتصاد محلی، بهبود حکمرانی شهری، افزایش مشارکت شهروندان و بهره گیری از ظرفیت های مرزی در راستای توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی ساکنان است.

کلیدواژه ها:

زیست پذیری ، شهر مرزی ، شهر راز ، شهرستان راز و جرگلان