بازتعریف پل در شهر اسلامی؛ تبیین مفهوم پل-فضا در ساختار شهری اصفهان (مطالعه تطبیقی پل خواجو و سی وسه پل)

در شهر اسلامی دوره صفوی فضاهای شهری واجد ماهیتی چندلایه هستند که در آن مرز میان زیرساخت فضا و کنش اجتماعی تضعیف می شود. پل های تاریخی اصفهان به ویژه پل خواجو و سی وسه پل نمونه هایی از این وضعیت هستند که در آنها عملکرد ارتباطی با تولید تجربه فضایی و شکل گیری تعاملات اجتماعی تلفیق شده است. پژوهش حاضر با هدف بازتعریف مفهوم پل در شهر اسلامی به تبیین مفهوم "پل-فضا" و تحلیل تطبیقی این دو نمونه می پردازد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه موردی تطبیقی است. داده ها به صورت اسنادی گردآوری شده و با تحلیل محتوای کیفی در سه بعد کالبدی، فضایی، ادراکی، معنایی و اجتماعی-عملکردی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که پل ها علاوه بر نقش ارتباطی به عنوان فضاهای تولیدکننده معنا، حافظه جمعی و تعامل اجتماعی عمل می کنند. در این میان پل خواجو به دلیل پیچیدگی فضایی و تنوع عملکردی نسبت به سی وسه پل ظرفیت بالاتری در تولید فضای جمعی دارد. در نهایت پل-فضا به عنوان گونه ای از فضای شهری در شهر اسلامی معرفی می شود که در آن زیرساخت، ادراک و اجتماع در هم تنیده شده و به تولید حیات شهری منجر می شوند.

کلیدواژه ها:

پل ، فضا ، شهر اسلامی ، تولید فضا ، حیات جمعی ، اصفهان صفوی ، پل خواجو ، سی وسه پل