تحلیل اقدامات توسعه محلی در نسبت با ابعاد توانمندسازی ساکنان مطالعه مورد محله خلج شهر مشهد

در دهه های اخیر توسعه محلی و بازآفرینی اجتماع محور به عنوان رویکردی جایگزین برای مداخلات صرفا کالبدی در سیاست های شهری مورد توجه قرار گرفته است. در این چارچوب توانمندسازی جامعه محلی به یکی از مفاهیم محوری برنامه ریزی شهری تبدیل شده و دفاتر توسعه محله به عنوان نهادهای واسط میان مدیریت شهری و جامعه محلی نقش مهمی در تحقق این هدف ایفا می کنند. با این حال تجربه اجرایی بسیاری از پروژه های توسعه محلی نشان می دهد که میان ابعاد مختلف توانمندسازی نوعی عدم توازن وجود دارد و بخش عمده مداخلات بیشتر بر فعال سازی اجتماعی و بهبودهای کالبدی متمرکز شده اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جهت گیری اقدامات دفتر توسعه محله خلج در نسبت با ابعاد مختلف توانمندسازی انجام شده است. این پژوهش از نظر رویکرد کیفی بوده و با راهبرد مطالعه موردی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق تحلیل اسنادی مستندات رسمی دفتر توسعه محله شامل شناخت نامه، گزارش های اجرایی، پروژه ها و برنامه های توسعه محلی گردآوری شده اند. برای تحلیل داده ها از تحلیل محتوای جهت دار استفاده شده و ابعاد پنج گانه توانمندسازی شامل ابعاد اجتماعی، روان شناختی، سیاسی-مدنی، اقتصادی، کالبدی-زیست محیطی و اطلاعاتی ارتباطی به عنوان چارچوب تحلیلی پژوهش در نظر گرفته شده اند. یافته ها نشان می دهد که جهت گیری غالب اقدامات دفتر توسعه محله خلج عمدتا بر بعد اجتماعی متمرکز بوده و ابعاد روان شناختی، سیاسی-مدنی، اقتصادی، کالبدی-زیست محیطی و اطلاعاتی ارتباطی سهم محدودتری در برنامه ها داشته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که اگرچه اقدامات دفتر در فعال سازی اجتماعی نقش داشته اند اما شواهد محدودی از شکل گیری سازوکارهای پایدار، ظرفیت سازی نهادی، انتقال تدریجی قدرت تصمیم گیری و توانمندسازی بلندمدت جامعه محلی در سطح اسناد مشاهده می شود.

کلیدواژه ها:

توسعه محلی ، توانمندسازی ، بازآفرینی شهری ، دفاتر توسعه محله ، مشارکت محلی ، محله خلج