تملک املاک موقوفه در طرح های شهری توسط شهرداری ها

انسان بر اساس جهان بینی خود با محیط همواره در یک هم کنش متقابل بوده و از همدیگر تاثیر پذیرفته اند. تاثیر جهان بینی منتج از دین بر خلق چشم اندازهای جغرافیایی به ویژه در شهرها از اهمیت خاصی برخوردار است. پدیده وقف به عنوان یکی از نیروهای شهر آفرین و چهره پرداز شهرهای ایرانی اسلامی تاثیر بسزایی در شکل دهی به محیط های مصنوع انسانی و تشکل فضاهای کالبدی شهرها داشته است. اراضی وقفی ضمن تاثیرگذاری در توسعه فیزیکی شهر متقابلا نیز از آن تاثیر پذیرفته اند چرا که در جریان توسعه فیزیکی شهر از حالت اولیه خود (بایر، کشاورزی، باغات و...) خارج و به بافت شهری تبدیل گردیده اند. در جامعه بشری سنت های حسنه ای را مقرر داشته اند که از جمله آنها وقف، صدقات و خیرات است. در کشور ما نهاد وقف چهره عبادی داشته و به عنوان سنتی ریشه دار در فرهنگ اصیل ایرانی پس از اسلام به صورت موکد مورد تایید و تشویق دین مبین اسلام قرار گرفته و این امر موجبات رشد آن را فراهم نموده است. در حقوق ایران مطابق قانون مدنی و منابع معتبر فقهی عدم جواز فروش مال موقوفه به عنوان اصل و قاعده کلی تصریح شده است لکن در بعضی موارد بیع موقوفه و تبدیل آن به عنوان امر استثنایی تلقی گردیده و در بسیاری از موارد مانع هرگونه تعدی و تجاوز به موقوفات شده است. قرار گرفتن اراضی و املاک موقوفه در طرح های اجرایی شهرداری موجب تعارض منافع موقوفه از یک طرف و ضرورت اجرای طرح شهرداری و احیانا تخریب یا فروش اجباری موقوفه از طرف دیگر گردیده است. وقف در شهر، آفرینی، شکل دهی ساختار فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی شهرهای ایرانی به عنوان یکی از نیروهای فضا آفرین و چهره پرداز سیما و فضای کالبدی شهرها نقش اساسی و با اهمیتی را ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

تملک املاک ، اراضی وقف ، طرح شهری ، شهرداری