تحلیل تغییرات دمای سطح زمین و شاخص پوشش گیاهی در شهر نقده با تاکید بر اثرات پوشش گیاهی و مصالح با آلبدو بالا

پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرات دمای سطح زمین (LST) و پوشش گیاهی (NDVI) در شهر نقده طی سال های ۲۰۱۳ و ۲۰۲۵ انجام شده است. داده های ماهواره ای لندست ۸ با استفاده از الگوریتم های تصحیح رادیومتریک و محاسبه دمای سطح زمین و شاخص پوشش گیاهی در محیط نرم افزار R و با به کارگیری ابزارهای سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین دمای سطح زمین در سال ۲۰۱۳ بین ۲۸ تا ۴۹ درجه سانتی گراد و در سال ۲۰۲۵ بین ۲۶ تا ۴۶ درجه سانتی گراد متغیر بوده است. کاهش متوسط دما در مرکز شهر و افزایش آن در حاشیه های جنوبی و غربی مشاهده شد که نشان دهنده تغییر الگوی جزیره حرارتی از تمرکز در هسته شهری به پراکندگی در نواحی پیرامونی است. شاخص پوشش گیاهی در سال ۲۰۱۳ بین ۰٫۰۷ تا ۰٫۲۵ و در سال ۲۰۲۵ بین ۰٫۰۲ تا ۰٫۵۶ تغییر کرده که حاکی از گسترش قابل توجه پوشش گیاهی به ویژه در نواحی شمالی و غربی شهر است. ضریب همبستگی بین LST و NDVI از ۰٫۴۸۶ در سال ۲۰۱۳ به ۰٫۱۵۷ در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است که بیانگر تضعیف اثر خنک کنندگی پوشش گیاهی در دوره اخیر و نقش مهم توسعه فیزیکی و تغییرات کاربری اراضی در الگوی حرارتی شهر است. علاوه بر این، یافته ها نشان می دهند که استفاده از مصالح با آلبدو بالا و اجرای پشت بام های انعکاسی (Cool Roofs) در مرکز شهر نیز سهم قابل توجهی در کاهش دمای سطح زمین داشته است. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی برای برنامه ریزی شهری، سیاست های بهسازی حرارتی و ارتقای تاب آوری حرارتی شهرهای در حال رشد مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

جزیره حرارتی شهری ، دمای سطح زمین (LST) ، شاخص پوشش گیاهی (NDVI) ، پشت بام های انعکاسی آلبدو ، برنامه ریزی شهری ، تاب آوری حرارتی