بررسی ظرفیت سامانه های هوشمند ترافیکی در بهبود عملکرد شهری و دستیابی به توسعه پایدار (منطقه ۲۲ شهرداری تهران)

رشد سریع شهرنشینی و افزایش پیچیدگی نظام های حمل و نقل شهری ضرورت بهره گیری از فناوری های نوین را در مدیریت ترافیک و دستیابی به اهداف توسعه پایدار بیش از گذشته آشکار ساخته است. در این میان سیستم های هوشمند حمل و نقل (ITS) به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت شهری نوین نقش موثری در بهبود عملکرد شبکه های حمل و نقل، کاهش پیامدهای زیست محیطی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می کنند. پژوهش حاضر با تمرکز بر منطقه ۲۲ شهرداری تهران به ارزیابی نقش و کارکرد سامانه های هوشمند حمل و نقل در تحقق ابعاد مختلف توسعه پایدار شهری و همچنین بررسی موانع و چالش های اجرایی این فناوری ها می پردازد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد آمیخته کمی و کیفی انجام شده است. در بخش کمی دیدگاه شهروندان منطقه ۲۲ از طریق پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و تحلیل شد و در بخش کیفی نیز نظرات کارشناسان و مدیران حوزه حمل و نقل شهری از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته مورد بررسی قرار گرفت. داده های گردآوری شده با بهره گیری از روش های آماری و تحلیل مضمون ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که استفاده از سامانه های هوشمند حمل و نقل در منطقه ۲۲ موجب بهبود مدیریت جریان ترافیک، کاهش زمان سفر، افزایش کارایی شبکه معابر و کاهش بخشی از آثار منفی زیست محیطی ناشی از تردد وسایل نقلیه شده است. با وجود این روند توسعه سریع، افزایش سفرهای شهری، گسترش مجتمع های مسکونی و تجاری و محدودیت برخی زیرساخت های فنی چالش هایی را در مسیر بهره برداری کامل از ظرفیت های ITS ایجاد کرده است. همچنین کمبود هماهنگی میان نهادهای مسئول، محدودیت منابع مالی و ضعف برنامه ریزی یکپارچه از جمله مهم ترین موانع توسعه این سامانه ها شناسایی شد. بر اساس یافته های پژوهش بهره گیری هدفمند از فناوری های هوشمند می تواند به ارتقای پایداری حمل و نقل شهری، کاهش مصرف انرژی، بهبود کیفیت محیط شهری و افزایش رضایت شهروندان کمک کند. در این راستا، توسعه زیرساخت های هوشمند، استفاده از کلان داده ها در مدیریت ترافیک، تقویت حمل و نقل عمومی هوشمند، جلب مشارکت بخش خصوصی و تدوین سیاست های هماهنگ و بلندمدت از مهم ترین راهکارهای پیشنهادی برای ارتقای عملکرد سیستم های هوشمند حمل و نقل در منطقه ۲۲ تهران به شمار می روند.

کلیدواژه ها:

سیستم های هوشمند حمل و نقل ، توسعه پایدار شهری ، مدیریت ترافیک ، حمل و نقل هوشمند ، منطقه ۲۲ تهران ، برنامه ریزی شهری