تحلیل کارکرد سیستم های هوشمند حمل و نقل در توسعه پایدار و مدیریت شهری نوین؛ مطالعه موردی منطقه ۵ شهرداری تهران

این مقاله با بررسی نقش سیستم های هوشمند حمل و نقل ITS در تحقق توسعه پایدار شهری در کلانشهرها به ویژه منطقه ۵ شهرداری تهران به تبیین ابعاد مختلف این تاثیرگذاری و شناسایی چالش های پیاده سازی ITS می پردازد. مقدمه با اشاره به اهمیت توسعه پایدار شهری و نقش حیاتی سیستم حمل و نقل ضرورت بازنگری در رویکردهای سنتی و ظهور ITS را به عنوان راهکاری نوآورانه مطرح می کند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی جامع تاثیرات ITS بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی توسعه پایدار شهری در کلان منطقه ۵ شهرداری تهران، شناسایی چالش های پیاده سازی و ارائه راهکارهای عملی است. روش شناسی تحقیق با رویکرد توصیفی-تحلیلی و استفاده از روش ترکیبی (کمی و کیفی) انجام شده است. در بخش کمی از پرسشنامه محقق ساخته با نمونه آماری ۳۸۴ نفر از شهروندان مناطق ۲۲ گانه منطقه ۵ شهرداری تهران استفاده شد. در بخش کیفی مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از کارشناسان و مدیران حوزه حمل و نقل شهری صورت گرفت. داده های کمی با نرم افزار SPSS و Excel و داده های کیفی با روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که ITS در مناطق برخوردارتر منطقه ۵ شهرداری تهران تاثیر مثبتی بر کاهش ترافیک، زمان سفر و آلودگی هوا داشته و منجر به افزایش رضایت شهروندان شده است. با این حال سطح بهره برداری از ITS در مناطق مختلف منطقه ۵ شهرداری تهران متفاوت بوده و مناطق جنوبی و حاشیه ای از زیرساخت های کمتری برخوردارند. مهم ترین چالش های پیاده سازی شامل کمبود بودجه، ناهماهنگی بین دستگاه ها، ضعف در آموزش عمومی، مشکلات فنی و عدم تدوین سیاست های یکپارچه است. نتیجه گیری بر نقش مهم ITS در دستیابی به توسعه پایدار شهری تاکید دارد، اما بیان می کند که این پیشرفت ها به صورت یکنواخت توزیع نشده و نیازمند توجه به عدالت فضایی و رفع چالش های اجرایی و مدیریتی است. راهکارهای پیشنهادی شامل تدوین سیاست های یکپارچه، توسعه زیرساخت ها در مناطق کمتر برخوردار، ارتقاء آگاهی عمومی، تقویت مشارکت بخش خصوصی، استفاده از تحلیل کلان داده ها، نظارت مستمر بر عملکرد سیستم ها و توسعه حمل و نقل اشتراکی و پاک می باشد. این پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی یکپارچه و بین بخشی برای تحقق توسعه پایدار شهری از طریق حمل و نقل هوشمند تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سیستم های هوشمند حمل و نقل ، توسعه پایدار شهری ، پیاده سازی ITS ، پایداری شهری ، شهرداری منطقه ۵ تهران