تحلیل فضایی مکانی نقاط پرحادثه در آزادراه تهران شمال با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

این پژوهش با هدف تحلیل فضایی مکانی تصادفات در آزادراه تهران شمال و شناسایی نقش ناهمگونی های هندسی و محدودیت های ادراکی رانندگان در شکل گیری کانون های بحرانی انجام شده است. در این راستا با اتخاذ رویکردی کمی و شبکه مبنا (Network-constrained) داده های حوادث ترافیکی در یک بازه ۳۰ ماهه (۱۴۰۱-۱۴۰۴) واکاوی شد؛ بدین منظور ابتدا با آماره میانگین نزدیک ترین همسایه (ANN) ماهیت توزیع حوادث سنجیده سپس با مدل تخمین چگالی هسته (KDE) کانون های داغ شناسایی و در نهایت با رگرسیون لجستیک چندجمله ای (MLR)، رابطه میان شدت تصادفات با متغیرهای محیطی و کالبدی مدل سازی گردید. یافته های آماره ANN با مقادیر Z-score معادل ۳٫۷۹ و ۵٫۰۶ ضمن رد فرضیه توزیع تصادفی با اطمینان ۹۹٪، حاکمیت الگوی خوشه ای بر ایمنی محور را اثبات کرد. نتایج KDE نشان داد کانون های بحرانی در بازه ۰ تا ۱ کیلومتری مقاطع انحرافی و مشترک پل زنگوله و هزارچم متمرکز شده اند که ناشی از ناهمگونی هندسی و تضاد نوری در دهانه تونل هاست. همچنین مدل لجستیک تایید کرد که ترکیب "شیب" طولی "تند و وسایل نقلیه سنگین، نسبت برتری (OR) وقوع تصادفات فوتی را به طور دراماتیکی افزایش می دهد. در نهایت مشخص گردید که هندسه مسیر و اختلال در ادراک عمق، رانندگان نقشی کلیدی تر از حجم ترافیک داشته و ضروری است اقدامات اصلاحی بر بازنگری در طراحی قوس های افقی، تجهیز به سیستم های روشنایی هوشمند و مدیریت هوشمند سرعت خودروهای سنگین متمرکز شود.

کلیدواژه ها:

ایمنی ، راه ، تحلیل فضایی شبکه مبنا ، آزادراه تهران شمال ، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، رگرسیون لجستیک ، لکه های داغ