فناوری های هوشمند و حکمرانی شهری) تحلیل تطبیقی الگوهای جهانی و ارائه مدل بومی برای ایران

گسترش فناوری های هوشمند و تحول دیجیتال در دهه های اخیر الگوهای حکمرانی شهری را دگرگون کرده و شهرها را به سمت استفاده از داده، فناوری و مشارکت دیجیتال سوق داده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی الگوهای موفق جهانی در حوزه حکمرانی هوشمند و ارائه مدل بومی برای ارتقای کیفیت زندگی در شهرهای ایران انجام شده است. در این راستا ابتدا چارچوب مفهومی شهر هوشمند و حکمرانی هوشمند تبیین شده و نقش فناوری های کلیدی همچون اینترنت اشیاء، داده بزرگ، هوش مصنوعی و سامانه های اطلاعات مکانی در مدیریت شهری بررسی می شود سپس وضعیت موجود شهرهای ایران از منظر چالش های مدیریت شهری من جمله؛ ترافیک، آلودگی هوا، ناکارآمدی خدمات، ضعف زیرساخت های داده محور و مشارکت پایین شهروندان مورد تحلیل واقع شده و پروژه های هوشمندسازی اجرا شده در شهرهایی مانند تهران، تبریز و مشهد ارزیابی می گردد. در ادامه با بهره گیری از روش تحلیل تطبیقی تجربه شهرهای پیشرو همچون بارسلونا، سئول و سنگاپور مطالعه شده و عناصر کلیدی موفقیت آنها شامل زیرساخت داده باز، مشارکت فعال شهروندان، خدمات دیجیتال یکپارچه و حکمرانی مبتنی بر فناوری استخراج می شود. بر اساس یافته های تطبیقی و با توجه به شرایط نهادی، حقوقی و زیرساختی ایران مدل بومی حکمرانی هوشمند طراحی شده است مدلی که بر سه رکن اصلی شامل؛ ساختار نهادی یکپارچه، معماری داده و فناوری قابل اعتماد و مشارکت دیجیتال شهروندان استوار است و چارچوب ملی پایدار و ابزارهای سیاست گذاری لازم برای توسعه خدمات هوشمند را نیز در بر می گیرد. نتایج پژوهش نشان می دهد که اجرای این مدل می تواند به افزایش کارآمدی مدیریت شهری، ارتقای شفافیت، تقویت مشارکت شهروندان و بهبود کیفیت زندگی در شهرهای ایران منجر شود و مسیر گذار به حکمرانی هوشمند را به صورت مرحله ای و عملیاتی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، حکمرانی ، فناوری داده ، مشارکت ، کیفیت زندگی