بررسی ویژگی های موثر در طراحی اسباب بازی فکری کودکان دارای اوتیسم جهت بهبود مهارت های شناختی و اجتماعی

کودکان اوتیستیک به دلیل تفاوت های حسی، ارتباطی و شناختی نیازمند ابزارهای آموزشی متناسب با شرایط ویژه خود هستند. مرور سیستماتیک به شیوه تحلیل محتوا با جستجوی کلید واژه های طراحی اسباب بازی کودکان اوتیسم و مهارت شناختی و اجتماعی در مقاله های مرتبط در پایگاه های اینترنتی PubMed, Scopus, Science Direct, Google Scholar بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. تمرکز بر طراحی اسباب بازی برای بیماران اوتیسمی و گزارش اثرات بر مهارت های شناختی یا اجتماعی مدنظر قرار گرفته است. ویژگی های موثر طراحی اسباب بازی فکری برای کودکان اوتیسم عبارتند از سادگی بصری (طراحی بدون جزئیات گیج کننده با اشکال هندسی ساده)، قابلیت پیش بینی (عملکردهای مشخص و قابل انتظار برای کاهش اضطراب)، جذابیت حسی کنترل شده (کاهش محرک های اضافه، استفاده از بافت ها و رنگ های آرامش بخش، تعامل اجتماعی تدریجی)، امکان بازی فردی با قابلیت ارتقاء به بازی تعاملی دو نفره یا گروهی، انجام بازی های مشارکتی و تقویت نوبت گیری، قابلیت تکرار و ساختارمندی (الگوهای تکراری که حس امنیت و تسلط ایجاد می کنند) و انعطاف پذیری کاربردی امکان استفاده در محیط های مختلف درمانی، آموزشی و خانگی. این ویژگی ها نقش تعیین کننده ای در جذب توجه و بهبود یادگیری این کودکان دارند. همچنین، استفاده از عناصر بصری و لمسی به جای تکیه بر دستورالعمل های کلامی پیچیده موجب تقویت درک مفاهیم و خودانگیختگی می شود. این ویژگی ها ضمن کاهش استرس به ارتقاء مهارت های شناختی (توجه، حافظه کاری، حل مسئله) و اجتماعی (تقلید، ارتباط غیرکلامی و کلامی، بازی مشترک) کمک می کنند.

کلیدواژه ها:

اوتیسم ، اسباب بازی ، خلاقیت کودکان ، مهارت ، طراحی