نقش سواد رسانهای شهروندان در جلب مشارکت اجتماعی در طراحی شهری (مطالعه موردی شهر ساوه)

هدف: مشارکت اجتماعی شهروندان در طراحی شهری یکی از پیش شرطهای موفقیت و پایداری طرحهای شهری است. با وجود اهمیت این موضوع در ایران هنوز ارتباط میان سواد رسانه ای و مشارکت اجتماعی در بستر طراحی شهری کمتر به صورت تجربی بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش سواد رسانه ای در جلب مشارکت اجتماعی شهروندان در طراحی شهری با مطالعه ی موردی شهر ساوه انجام شد. روش شناسی این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون صورت گرفت. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با ۲۰ نفر از کارشناسان شهری (۶ زن و ۱۴ مرد) گردآوری شد. نمونه گیری به صورت هدفمند و معیاری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با نرم افزار MAXQDA نسخه ۲۲ و بر اساس الگوی هفت مرحله ای گلیزر (۱۹۶۷) انجام شد. برای افزایش اعتبار یافته ها از کنترل اعضا، بازبینی مسیر گردآوری داده ها و خود بازبینی پژوهشگر استفاده گردید. یافته ها تحلیل داده ها منجر به شناسایی دو محور اصلی شد: (۱) نقش سواد رسانه ای در افزایش مشارکت اجتماعی (با ۳۰ زیرمقوله) و (۲) تاثیر رسانه ها و مهارتهای رسانه ای شهروندان بر کیفیت تصمیم گیری های شهری (با ۳۰ زیرمقوله). نقل قول های کارشناسان به عنوان شواهد تجربی برای تقویت اعتبار یافته ها ارائه گردید. نتایج نشان داد که سواد رسانه ای موجب توانمندسازی شهروندان، افزایش اعتماد عمومی، ارتقای فرهنگ گفت وگو، کاهش انفعال اجتماعی و تقویت مطالبه گری می شود. همچنین رسانه ها با فراهم کردن دسترسی به اطلاعات معتبر، افزایش شفافیت، تقویت پاسخگویی مدیران و کاهش فساد اداری کیفیت سیاست گذاری و تصمیم گیری شهری را ارتقا می دهند. نتیجه گیری: یافته ها آشکار ساخت که سواد رسانه ای نه تنها یک مهارت فردی بلکه یک سرمایه اجتماعی و فرهنگی برای ارتقای کیفیت مشارکت شهروندان در طراحی شهری است. رسانه ها نیز فراتر از ابزار اطلاع رسانی به عنوان بستر اجتماعی و فرهنگی عمل می کنند که می تواند عدالت اجتماعی، همبستگی شهری و کارآمدی مدیریت شهری را تقویت کند. تحقق این نقش در ایران نیازمند آموزش شهروندان، توانمندسازی مدیران، توسعه زیربناهای فناورانه و سیاست گذاری حمایتی است. پژوهش حاضر با پر کردن شکاف میان ادعاهای نظری و شواهد عملی تصویری روشن از کاربرد سواد رسانه ای در جلب مشارکت اجتماعی و ارتقای کیفیت تصمیم گیری های شهری ارائه می دهد و می تواند مسیر تحقیقات آینده و سیاست گذاری های شهری را هدایت کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، مشارکت اجتماعی ، تصمیم گیری شهری ، شهر ساوه ، تحلیل مضمون