تحلیل مفهومی نقش سایه اندازی در سازمان فضایی شهرها با اقلیم گرم

سایه اندازی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین در شکل گیری کیفیت، فضایی، خوانایی ساختار شهری و سایه اندازی یکی از سازوکارهای بنیادین در شکل گیری سازمان فضایی شهرهای واقع در اقلیم های گرم به شمار می رود و از گذشته تا امروز نقش مهمی در تعدیل شرایط حرارتی، کاهش شدت تابش و هدایت جریان های حرارتی در فضاهای باز شهری داشته است. در چنین اقلیم هایی شدت بالای تابش خورشید، دمای هوای بالا و ساعات طولانی تابش، ضرورت توجه ویژه به کیفیت سایه و نحوه توزیع آن در کالبد شهری را دو چندان می کند. این ویژگی اقلیمی موجب شده است که الگوهای تاریخی و معاصر سازمان فضایی، شبکه معابر باریک تا تناسبات حجمی بناها به طور مستقیم متاثر از ضرورت ایجاد سایه باشند. این مقاله با رویکردی نظری و مبتنی بر تحلیل مفهومی، نقش سایه اندازی را به عنوان یک متغیر ساختاری و سازمان دهنده در شکل گیری فضاهای شهری اقلیم گرم بررسی می کند. روش پژوهش بر پایه تحلیل اسنادی و بررسی نظام مند ادبیات نظری است و تلاش می شود سازوکارهای موثر بر الگوهای سایه، چگونگی تاثیر آن بر خوانایی و کارایی فضا، و پیامدهای آن در ساختار فضایی شهر تحلیل شود. نتایج نشان می دهد که سایه اندازی نه تنها یک عامل زیست اقلیمی، بلکه یک عنصر سازمان دهنده در مقیاس شبکه شهری و کالبد معماری است و می تواند مبنایی برای ارتقای کیفیت محیط در شهرهای گرم باشد. این پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در جایگاه مفهومی سایه به عنوان یکی از عناصر موثر در سازمان فضایی شهر تاکید می کند و افق هایی تازه برای مطالعات نظری در حوزه طراحی شهری می گشاید.

کلیدواژه ها:

سایه اندازی ، سازمان فضایی ، نور و سایه ، شهر ، اقلیم گرم