ساماندهی بافت پیرامونی رودخانه های درون شهری با تاکید بر رویکرد انسان محور در اقلیم گرم و خشک (نمونه: کانال فصلی شهر فردوس)

در سال های اخیر مفهوم طراحی شهری انسان محور به عنوان یکی از موثرترین رویکردها در ارتقای کیفیت فضاهای عمومی و بازآفرینی بافت های شهری مطرح شده است. رودخانه های درون شهری به عنوان یکی از عناصر حیاتی شهر در طول تاریخ نقش اساسی در شکل دهی به ساختار کالبدی، اجتماعی و زیست محیطی سکونتگاه های انسانی داشته اند. در اقلیم های گرم و خشک ایران، کاهش جریان های سطحی و رشد بی رویه ساخت وساز موجب از بین رفتن هویت فضایی و کاهش سرزندگی این فضاها شده است. پژوهش حاضر با هدف ساماندهی بافت پیرامونی رودخانه های درون شهری با رویکرد انسان محور در اقلیم گرم و خشک انجام شده است. روش تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد ترکیبی کمی و کیفی اجرا شده است. داده های پژوهش از طریق مطالعات اسنادی، برداشت های میدانی، مصاحبه با خبرگان و پرسشنامه های مردمی گردآوری شد. در مرحله تحلیل ابتدا با بهره گیری از مدل SWOT نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید محدوده مورد مطالعه در پنج نظام کالبدی، کاربری، دسترسی، منظر و عرصه همگانی استخراج گردید سپس با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) وزن دهی به معیارها و اولویت بندی راهبردهای پیشنهادی انجام گرفت. نتایج نشان داد معیارهای "تعاملات اجتماعی" (۰.۴۱۸۱)، سهولت دسترسی (۰.۲۱۵۲)، "کیفیت سیما و منظر شهری" (۰.۱۴۲۲)، "پیاده مداری" (۰.۱۰۴۹)، "سرزندگی" (۰.۰۷۱۴) و اختلاط کاربری (۰.۰۴۸۲) به ترتیب بیشترین اهمیت را در طراحی انسان محور بافت پیرامونی رودخانه ها در اقلیم گرم و خشک دارند. نسبت سازگاری برابر با ۰.۰۰۶۹ بود که صحت نتایج را تایید کرد. در نهایت گزینه طراحی با مداخله حداکثری با امتیاز نهایی ۱.۶۱ به عنوان گزینه برتر انتخاب شد. این نتیجه بیانگر آن است که می توان با استفاده از راهبردهای طراحی انسان محور موجب ارتقای سرزندگی، بهبود کیفیت محیطی، رونق اقتصادی و افزایش تعاملات اجتماعی در بافت پیرامونی کانال فصلی مرکز شهر فردوس شد.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری انسان محور ، رودخانه های درون شهری ، اقلیم گرم و خشک ، تعاملات اجتماعی