گونه شناسی نظریه های برنامه ریزی برای کاربرد در تهیه برنامه های شهری

شالوده هر سامانه برنامه ریزی باوجود همه ی گوناگونی های بین سامانه های برنامه ریزی، نظریه ی برنامه ریزی است که به کمک گونه شناسی نظریه های پرشمار کنونی دسترس پذیر است. اگرچه دسته بندی های گوناگونی هم اکنون در دسترس است ولی برآیند برنامه های شهری و دامنه ی خرده گیری اندیشمندان کشور نارسایی بهره برداری از آنها را نمایان کرده و مخاطب بر پایه ی آنها نمی تواند چارچوب درستی را برای سامانه برنامه ریزی شهری خود پیشنهاد نماید. هدف این پژوهش گونه شناسی نظریه های برنامه ریزی برای کاربست آنها در تهیه برنامه های شهری ایران به کمک روش پژوهش تحلیلی استدلالی است. دستمایه این پژوهش داده ها و یافته های پژوهش مربوط به رساله دکتری نویسنده نخست است که بر اساس نظریه داده بنیاد کلاسیک و روش های کمکی تحلیل محتوای کیفی فراهم شده است. دیدمان پارادایم چیره بر پژوهش دیدمان اکتشافی و هدف آن کاربردی است. مواد خام پژوهش شامل دو دسته «نظریه های برنامه ریزی» و «جنبه های برنامه ریزی» به شیوه ی داده یابی اسنادی گردآوری شده و به کمک تجزیه و تحلیل توصیفی و روش تحلیل محتوای استنتاجی مطالب دسته بندی شده است. برآیند پژوهش نشان داد که گونه شناسی نظریه های برنامه ریزی با توجه به سه جنبه برنامه ریزی در دو گروه نظریه برنامه ریزی مربوط به فرایندها و سازماندهی برنامه ریزی و «نظریه های رویکردی برنامه ریزی» هم پیوند با موضوع ها، هنجارها، اهداف، ابعاد و همانند آن دسته بندی می شود و بجز نظریه های مربوط به چگونگی برنامه ریزی کردن که نظریه برنامه ریزی را می سازند، سایر نظریه ها همانا رویکردهای نظری و مکمل هستند و برای فراهم سازی یک برنامه ی شهری و چه بسا هر برنامه ای به یک شیوه برنامه ریزی آمیخته نیاز است که رویکردهای نظری مسئله محور بر شالوده «نظریه برنامه ریزی» استوار گشته و کاربست یابد.

کلیدواژه ها:

گونه شناسی نظریه ها ، نظریه های رویکردی ، نظریه برنامه ریزی ، برنامه ریزی شهری ، شهرسازی ، رویکرد برنامه ریزی