تبیین نقش شهرداریها در ساماندهی اراضی قهوه ای شهری

اراضی قهوه ای شهری (Brownfields) به عنوان یکی از چالش های مهم و نوظهور در مسیر دستیابی به توسعه پایدار شهری مستلزم سیاست گذاری هدفمند و مداخلات نظام مند در سطح محلی اند. در این میان شهرداری ها به عنوان اصلی ترین نهادهای مدیریت شهری نقشی محوری در فرآیند باز توسعه، احیا و بهره برداری مجدد از این اراضی ایفا می کنند. رهاسازی این زمین ها می تواند پیامدهای زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی گسترده ای به همراه داشته باشد؛ از جمله آلودگی محیط زیست، کاهش سلامت عمومی، افت ارزش املاک پیرامونی و تضعیف کیفیت زندگی شهری. در مقابل باز توسعه ی هدفمند این اراضی نه تنها می تواند موجب کاهش تهدیدهای زیست محیطی شود بلکه زمینه ساز ایجاد فرصت های شغلی، ارتقای زیرساخت های شهری و بهبود شاخص های اجتماعی و اقتصادی نیز خواهد بود. با این حال در کشورهای در حال توسعه مدیریت اراضی قهوه ای هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد و نیازمند بهره گیری از تجربیات کشورهای پیشرفته است؛ کشورهایی که در آنها استفاده مجدد از اراضی قهوه ای به عنوان بخشی از پروژه های مسکن سازی و توسعه شهری به طور گسترده نهادینه شده است. علی رغم اهمیت این موضوع، ادبیات پژوهشی در زمینه حکمرانی و مدیریت بازتوسعه ی اراضی قهوه ای در این کشورها هنوز محدود است. در این مقاله با تمرکز بر مبانی نظری و مفاهیم کلیدی همچون حکمرانی شهری، مدیریت زمین، توسعه پایدار و حکمرانی زمین چارچوبی مفهومی برای تحلیل نقش شهرداری ها در ساماندهی این اراضی ارائه می شود. در این چارچوب چهار نقش کلیدی شهرداری ها شامل «تنظیم گری»، «تسهیل گری»، «تقویت ظرفیت نهادی» و «مشارکت طلبی» به عنوان ابعاد اصلی مداخله شناسایی و تبیین شده اند.

کلیدواژه ها:

اراضی قهوه ای شهری ، شهرداری ، حکمرانی شهری ، مدیریت زمین ، توسعه پایدار