تحلیل فضایی و محرمیت در اندرونی خانه طباطبایی های کاشان

محرمیت به عنوان یکی از مهم ترین اصول معماری ایرانی اسلامی نقش تعیین کننده ای در شکل گیری سازمان فضایی خانه های سنتی ایران داشته است. با وجود مطالعات درباره محرمیت در معماری، چگونگی تاثیر سازمان فضایی اندرونی بر تامین محرمیت در خانه طباطبایی های کاشان به عنوان یکی از شاخص ترین خانه های قاجاری نیازمند بررسی دقیق تر است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه میان سازمان فضایی و محرمیت در بخش اندرونی این خانه انجام شده و در پی پاسخ به این پرسش است که سازمان فضایی اندرونی از چه راهکارهایی برای تحقق محرمیت بهره می گیرد و عناصر فضایی چگونه در کنترل، دید، دسترسی و تفکیک قلمروها نقش آفرینی می کنند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و تحلیل کالبدی پلان معماری انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که حیاط مرکزی به عنوان هسته سازمان دهی فضا همراه با عناصری نظیر هشتی، دالان و فضاهای نیمه باز موجب ایجاد لایه های متوالی دسترسی و تفکیک عرصه های عمومی، نیمه خصوصی و خصوصی شده است. همچنین افزایش عمق فضایی و محدود شدن دید مستقیم به فضاهای سکونتی نقش موثری در حفظ حریم خانوادگی ایفا می کند. نتایج پژوهش آن است که محرمیت در اندرونی خانه طباطبایی ها حاصل یک نظام فضایی و سلسله مراتب است که می تواند به عنوان الگویی برای طراحی مسکن معاصر مبتنی بر ارزش های فرهنگی ایرانی اسلامی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سازمان فضایی ، محرمیت ، اندرونی ، خانه طباطبایی ها ، معماری قاجار ، کاشان