بررسی رابطه نور و هویت فرهنگی در مساجد ایرانی

معماری مساجد در بستر تاریخی شهرهای ایران همواره بازتاب دهنده پیوند میان مفاهیم متعالی و تجلیات کالبدی بوده است. کشور ایران با وجود برخورداری از اقلیم های گوناگون و سنت های معماری بومی، الگوی منحصر به فردی از استفاده از نور را در مساجد خود پدید آورده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی رابطه میان کیفیت های نوری و هویت فرهنگی در مساجد ایرانی تدوین شده و به دنبال پاسخ به این پرسش است که نور به عنوان یک عنصر کیفی چگونه مفاهیم قدسی و ارزش های فرهنگی جامعه را در فضای نیایش تبلور می بخشد. نتایج این پژوهش نشان داد که نور در مساجد ایرانی صرفا ابزاری برای تامین روشنایی نیست؛ بلکه به عنوان یک عامل هویت بخش مرز میان فضای فیزیکی و عالم معنا را کمرنگ کرده و با بهره گیری از هندسه دقیق در کالبد مساجد، سکون معنویت و سلسله مراتبی منطبق بر فرهنگ بومی را القا می کند. همچنین بیانگر آن است که مدیریت نور طبیعی در این بناها نه تنها پاسخی خردمندانه به شرایط اقلیمی است بلکه با ایجاد سایه روشن های هدفمند حس تعلق و تقدس را در ذهن مخاطب تقویت نموده و هویتی پایدار برای این فضاهای مذهبی در گذار از سنت به مدرنیته رقم زده است.

کلیدواژه ها:

نور ، هویت فرهنگی ، معماری مسجد ، ایران