نقش مولفه های فرهنگی در احیای آجر بومی در معماری معاصر دزفول

در دهه های اخیر همزمان با گسترش معماری معاصر و رواج الگوها و مصالح نوین جایگاه آجر بومی در معماری دزفول دچار کاهش نسبی شده و پیوند میان آثار معماری جدید و زمینه های هویتی و بومی تا حدی تضعیف گردیده است. این در حالی است که معماری بومی دزفول به صورت تاریخی بر پایه آجر و در ارتباط با بسترهای فرهنگی شکل گرفته است. با وجود تاکید ادبیات نظری بر نقش عوامل فرهنگی در تداوم عناصر بومی در معماری هنوز چارچوبی منسجم برای شناسایی و تحلیل مولفه های فرهنگی موثر بر احیای آجر در معماری معاصر دزفول ارائه نشده است. از این منظر هدف این پژوهش شناسایی مولفه های فرهنگی موثر بر احیای آجر بومی در معماری معاصر دزفول و بررسی نحوه تاثیرگذاری آنها می باشد. همچنین پژوهش حاضر کیفی و از نوع توصیفی تحلیلی است که با راهبرد مطالعات کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع انجام می شود. داده ها از طریق گردآوری متون علمی مرتبط با فرهنگ معماری، معماری بومی و هنر آجرکاری دزفول استخراج و سپس با تحلیل محتوای کیفی، تحلیل مضمون، کدگذاری و مقوله بندی می گردند. در نهایت مولفه های فرهنگی موثر بر احیای آجر بومی و ساز و کارهای اثرگذاری آنها در قالب یک چارچوب مفهومی و شاخص های تحلیلی صورت بندی خواهد شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که احیای آجر بومی در دزفول تابعی از بازخوانی مولفه های فرهنگی همچون هویت تاریخی، نظام زیبایی شناختی و سازگاری اقلیمی است. نتایج حاکی از آن است که آجر نه صرفا به عنوان یک مصالح، بلکه به مثابه یک عنصر هویت ساز از طریق سازوکارهایی نظیر انتقال معنا و تداوم بصری زمینه ساز شکل گیری معماری معاصر زمینه گرا می گردد؛ لذا احیای موفق آن در گرو بازتفسیر خلاقانه این ارزش های فرهنگی به جای تقلید صوری از کالبد گذشته است.

کلیدواژه ها:

مولفه های فرهنگی ، آجر بومی ، معماری معاصر ، دزفول