واکاوی زیر مولفه های طراحی فضاهای جمعی و نیمه جمعی موثر بر ارتقای تعاملات محیطی در دانشکده های هنر و معماری

پژوهش حاضر با هدف واکاوی زیر مولفه های طراحی فضاهای جمعی و نیمه جمعی موثر بر ارتقای تعاملات محیطی در دانشکده های هنر و معماری انجام شده است. در این راستا با رویکردی کیفی و توصیفی تحلیلی و بدون بهره گیری از داده های کمی یا نمونه های موردی تلاش شد تا نقش عوامل فضایی در شکل گیری ارتباطات اجتماعی و یادگیری مشارکتی در محیط های آموزشی تحلیل شود. داده های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای و اسنادی گردآوری و با روش تحلیل محتوای نظری مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که فضاهای جمعی و نیمه جمعی به عنوان عناصر میان ساخت در شبکه کالبدی دانشکده های هنر و معماری نقش کلیدی در شکل دهی روابط انسانی و تقویت تعاملات محیطی دارند. سه زیر مولفه اصلی موثر شامل قابلیت تجمع و مکث در فضا، پیوستگی و دسترسی فضایی میان عرصه ها و تعامل بصری و امکان مشاهده فعالیت ها شناسایی شد. زیر مولفه نخست بستر شکل گیری تعاملات غیررسمی و افزایش ماندگاری کاربران در فضا را فراهم می کند؛ زیر مولفه دوم با تقویت پیوستگی حرکتی و ارتباطی میان واحدهای آموزشی احتمال برخوردهای اجتماعی و تبادل دانش را افزایش می دهد و زیر مولفه سوم با ارتقای دیدپذیری، شفافیت موجب گسترش حس تعلق، یادگیری غیررسمی و الهام متقابل میان دانشجویان می گردد. تحلیل تلفیقی سه زیر مولفه حاکی از وجود رابطه ای هم افزا میان آنهاست به گونه ای که تحقق هم زمان قابلیت مکث، پیوستگی فضایی و تعامل بصری منجر به شکل گیری محیط های آموزشی پویا، ارتباطی و تعامل محور می شود. پژوهش نتیجه می گیرد که طراحی آگاهانه فضاهای جمعی و نیمه جمعی در دانشکده های هنر و معماری نه تنها عاملی کالبدی بلکه راهبردی موثر در ارتقای کیفیت فرآیند آموزشی و اجتماعی است بنابراین توجه به این مولفه ها می تواند الگوی نظری مناسبی برای طراحی محیط های یادگیری خلاق و مشارکتی در نظام آموزش معماری و هنر فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

فضاهای جمعی و نیمه جمعی ، تعاملات محیطی ، دانشکده های هنر و معماری ، طراحی فضاهای آموزشی ، قابلیت تجمع و مکث ، تعامل بصری