بازخوانی مولفه های کالبدی معماری سلامت محور بر پایه سته ضروریه در نظام طبی جرجانی؛ نمونه موردی ذخیره خوارزمشاهی جلد سوم

این پژوهش با هدف تبیین الگوهای کالبدی معماری سلامت محور بر پایه آموزه های طبی اسماعیل جرجانی در کتاب ذخیره خوارزمشاهی انجام یافته است. مسئله اصلی تحقیق بر چگونگی بازخوانی اصول سته «ضروریه» و ترجمه این مفاهیم فیزیولوژیک به راهکارهای معمارانه و شهرسازانه تمرکز دارد. روش تحقیق در این مطالعه کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد استنباطی است که طی آن ابتدا گزاره های مرتبط با اتمسفر، مدیریت منابع آب، چرخه های زیستی، خواب و حرکت و اعراض نفسانی از متن اصلی استخراج شده و سپس با استفاده از استدلال منطقی به کدهای فضایی تبدیل گشته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در نظام فکری جرجانی معماری فراتر از یک سرپناه به مثابه «مصلح مزاج» عمل کرده و وظیفه تنظیم حرارت غریزی و تعادل بخشی به انبساط و انقباض روح حیوانی را بر عهده دارد. نتایج حاصل از انطباق این کدهای طبی بر کالبد به استخراج الگوهایی همچون توالی های فضایی میانجی برای جلوگیری از شوک های حرارتی، «هندسه امنیت و محرمیت» جهت مهار انقباض های روانی (ترس و اندوه) و شفافیت بصری و اتمسفریک برای ارتقای لطافت هوا و روح انجامیده است. در نهایت این تحقیق پیشنهاد می کند که معیارهای سلامت در طراحی معاصر باید از رویکردهای صرفا بهداشتی به سمت بازشناسی تاثیرات عمیق اتمسفر و هندسه بر پایداری بیولوژیک و روانی انسان تغییر جهت دهند.

کلیدواژه ها:

ذخیره خوارزمشاهی ، معماری سلامت محور ، سته ضروریه ، طب سنتی ، آسایش اقلیمی ، حفظ الصحه