معماری بایوفیلیک و بازسازی پیوند انسان و طبیعت؛ تحلیلی بر مبانی نظری، نمونه های جهانی و راهکارهای بومی سازی در ایران

در دهه های اخیر رشد فزاینده شهرنشینی، آلودگی و تراکم ساخت و ساز موجب گسست روزافزون انسان از طبیعت و کاهش کیفیت زیست در محیط های شهری شده است. این گسست پیامدهای قابل توجهی بر سلامت، روان، رضایت محیطی و تعاملات اجتماعی ساکنان شهرها بر جای گذاشته است. در چنین شرایطی معماری بایوفیلیک به عنوان رویکردی نوین در طراحی محیط های مصنوع می کوشد تا پیوند از دست رفته ی انسان و طبیعت را بازسازی کرده و رفاه روانی و پایداری محیطی را ارتقا دهد. پژوهش حاضر با روش مرور نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی و با رویکرد تحلیل تطبیقی، به بررسی مفاهیم، نظری، اصول، طراحی، مزایا و چالش های به کارگیری معماری بایوفیلیک در معماری و شهرسازی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ادغام عناصر طبیعی مانند نور، روز، گیاهان، آب، تهویه ی طبیعی و مصالح بومی در طراحی فضاهای شهری و معماری موجب کاهش استرس، افزایش تمرکز، تقویت حس تعلق و ارتقای کیفیت زیست شهری می شود. نتایج همچنین بیانگر آن است که اجرای موثر این رویکرد نیازمند چارچوب های بومی سازی شده، حمایت نهادی، آموزش تخصصی و توجه به ویژگی های اقلیمی و فرهنگی ایران است. در مجموع معماری بایوفیلیک می تواند به عنوان راهکاری موثر برای طراحی فضاهای شهری، پایدار، انسان محور و سلامت محور در مسیر تحقق توسعه ی شهری پایدار مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معماری بایوفیلیک ، طبیعت در طراحی ، پایداری محیطی ، سلامت روان ، کیفیت زیست شهری