مرور تفسیری مولفه های موثر بر ادراک فضایی در مجموعه های گردشگری سلامت (نمونه موردی شهر رشت)

کیفیت طراحی فضاهای گردشگری سلامت به عنوان یکی از عوامل بنیادین در ارتقای آرامش روانی، کاهش تنش های روزمره و ایجاد تجربه ای شفابخش برای کاربران شناخته می شود. مجموعه های گردشگری سلامت به ویژه آن دسته که در بسترهای طبیعی و فرهنگی منحصر به فرد قرار دارند می توانند نقشی تعیین کننده در بهبود سلامت روانی و ادراک فضایی بازدیدکنندگان ایفا کنند؛ با این حال بسیاری از فضاهای موجود در کشور فاقد انسجام کالبدی، هویت فضایی و عناصر ادراکی موثر هستند و این مسئله تضعیف حس آرامش، کاهش کیفیت تجربه فضایی و ناکارآمدی عملکردهای درمانی می شود. از این رو بازنگری در الگوهای طراحی این مجموعه ها با رویکرد تمرکز بر مولفه های ملموس و ناملموس ادراک فضایی ضرورتی اجتناب ناپذیر است. پرسش اصلی پژوهش آن است که طراحی مجموعه گردشگری سلامت رشت با هدف ارتقای آرامش روانی و بهبود ادراک فضایی کاربران چگونه امکان پذیر موجب خواهد بود. در راستای پاسخ به این پرسش اهداف تحقیق شامل استخراج فاکتورهای موثر بر ادراک فضایی و آرامش روانی، تبیین سلسله مراتب و میزان تاثیر مولفه های شناسایی شده، بررسی و ارائه روش های اجرایی مناسب برای به کارگیری این مولفه ها، انتخاب کارآمدترین شیوه های طراحی و پیاده سازی فاکتورهای با اهمیت و در نهایت طراحی مجموعه ای هماهنگ با اصول روان شناسی محیطی و نیازهای کاربران است. برای دستیابی به این اهداف پژوهش حاضر از رویکرد ترکیبی بهره می گیرد. در مرحله نخست، با استفاده از مرور نظام مند منابع و تحلیل محتوای علمی معتبر، مولفه های مرتبط با ادراک فضایی و آرامش روانی در محیط های درمانی و گردشگری شناسایی و طبقه بندی می شوند. در مرحله دوم با به کارگیری مدل سازی، ساختاری سلسله مراتب و میزان اثرگذاری مولفه های کلیدی مشخص می گردد. در مرحله سوم راهکارهای اجرایی مناسب با اتکا بر تحلیل ساختاری - محتوایی و داده های به دست آمده تدوین می شوند. در نهایت با استفاده از روش تصمیم گیری گروهی (GGDM)، مولفه های اولویت دار تعیین شده و کارآمدترین شیوه های طراحی و پیاده سازی انتخاب می گردد. انتظار می رود نتایج این پژوهش الگویی کارآمد برای طراحی مجموعه های گردشگری سلامت در رشت ارائه دهد که با تلفیق مولفه های فضایی، ادراکی و روان شناختی محیطی، آرامش سازگار با نیازهای درمانی و تقویت کننده سلامت روانی کاربران فراهم آورد و بدین ترتیب زمینه ارتقای کیفیت تجربه فضایی و رضایت روانی مراجعه کنندگان را ایجاد کند.

کلیدواژه ها:

مرور تفسیری ، مولفه های موثر ، مجموعه گردشگری سلامت ، ادراک فضایی ، شهر رشت