از ایده تا تجربه: بررسی فرایند طراحی معماران برای ایجاد حس هیجان در فضاهای معماری

معماری فراتر از پاسخگویی به نیازهای عملکردی بستری برای شکل گیری تجربه های هیجانی کاربران است. هیجان به عنوان یکی از واکنش های بنیادی انسان نقشی کلیدی در کیفیت حضور در فضا دارد و می تواند به افزایش تعامل اجتماعی، جذب مخاطب و ماندگاری تجربه ی فضایی منجر شود. هدف این پژوهش بررسی فرایند طراحی از ایده تا تجربه و شناسایی ابزارها و راهبردهای معماری برای ایجاد هیجان در فضاهای عمومی و نیمه عمومی است. فرضیه ی اصلی پژوهش آن است که هیجان در معماری می تواند به صورت نظام مند از مرحله ی ایده تا تجربه ی واقعی کاربر طراحی و کنترل شود. برای آزمون این فرضیه روش تحقیق شامل مرور ادبیات روانشناسی محیطی و نوروارکیتکچر، تحلیل نمونه های معماری ایرانی و خارجی و تدوین چارچوبی پنج مرحله ای ایده پردازی، مفهوم سازی، ترجمه مفاهیم، نمونه سازی و ارزیابی بوده است. همچنین ابزارهای طراحی مانند نور، فرم، مصالح، صوت و ریتم حرکت به عنوان عوامل موثر بر هیجان مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهند که نور پویا، فرم های آزاد، مصالح متضاد و ریتم فضایی بیشترین نقش را در برانگیختن هیجان دارند. مطالعه های موردی مانند موزه گوگنهایم بیلبائو، مرکز پمپیدو، بازار تبریز و مسجد شیخ لطف الله نشان دادند که زمینه ی فرهنگی و اجتماعی بر نوع تجربه ی هیجان تاثیرگذار است. نتیجه گیری پژوهش بر اهمیت ادغام دانش روانشناسی محیطی و نوروارکیتکچر با فرایند طراحی معماری تاکید دارد و چارچوبی ارائه می دهد که می تواند در آموزش و عمل حرفه ای به کار گرفته شود. این چارچوب به معماران امکان می دهد اهداف هیجانی را از مرحله ی ایده تا تجربه ی واقعی کاربر دنبال کنند.

کلیدواژه ها:

هیجان در معماری ، روانشناسی محیطی ، نوروارکیتکچر ، فرایند طراحی ، تجربه فضایی