شناخت و بررسی جایگاه طبیعت در معماری اقلیمی با تاکید بر معماری سنتی ایران

معماری سنتی ایران در تعامل مسالمت آمیز و حکیمانه با طبیعت شکل گرفته و همواره بر پایه ی درک عمیق از اقلیم، بستر جغرافیایی و نیازهای انسانی استوار بوده است. این رابطه ی ارگانیک برخاسته از جهان بینی ای است که طبیعت را بستر تجلی روح انسانی و نه ابزاری برای سلطه می داند. در این مطالعه جایگاه طبیعت در معماری اقلیمی ایران با تمرکز بر دوره های پیش و پس از صنعتی شدن بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که در دوره ی پیش صنعتی اصولی همچون مردم واری، پرهیز از بیهودگی و خودبسندگی (بوم آورد بودن) موجب شکل گیری سازه هایی هماهنگ با محیط و پایدار از نظر مادی و معنوی بوده اند. در مقابل دوره ی پساصنعتی با ورود فناوری مدرن و الگوهای غربی، شاهد گسستی بنیادین در پیوند میان انسان، طبیعت و معماری شد؛ چنان که تکنولوژی به جای تعامل به ابزار سلطه و مصرف بدل گردید. پژوهش حاضر با بهره گیری از منابع نظری و تاریخی ضمن معرفی مفاهیم طبیعت گرایی متعالی و سازواره های طبیعی در قالب الگوهای زنده و غیرزنده، نشان می دهد که بازگشت به الهام از طبیعت نه در سطح تزئینات، بلکه در سطح ساختار، کارکرد و معنا، مسیر احیای معماری بومی ایران در عصر فناوری خواهد بود. الگوگیری از خواص هفده گانه ی سازواره های طبیعی - از جمله انطباق پذیری، ترمیم پذیری، و تجدیدپذیری می تواند مبنایی نوین برای آشتی میان تکنولوژی و محیط زیست فراهم سازد. بدین ترتیب ادغام خرد بومی با دانش فناورانه پایه ی معماری آینده ای پایدار، هوشمند و همذات پندار با طبیعت را رقم می زند.

کلیدواژه ها:

طبیعت گرایی متعالی ، معماری سنتی ایران ، معماری اقلیمی ، سازواره های طبیعی ، تعامل انسان و طبیعت