بازخوانی مولفه های معماری تن محور در خانه های بومی ایران با هدف استخراج اصول طراحی فضاهای آموزشی سلامت محور در اقلیم های گرم و خشک و معتدل و مرطوب

طراحی فضاهای آموزشی سلامت محور مستلزم توجه همزمان به ابعاد کالبدی، ادراکی و روان شناختی محیط است. در این میان معماری تن محور با تاکید بر تجربه بدن مند انسان از فضا و معماری بومی ایران با برخورداری از راهکارهای اقلیمی و انسانی، ظرفیت ارزشمندی برای ارتقای کیفیت محیط های آموزشی فراهم می آورند. هدف این پژوهش بازخوانی مولفه های معماری تن محور در خانه های بومی ایران و استخراج اصول طراحی فضاهای آموزشی سلامت محور در اقلیم های گرم و خشک و معتدل و مرطوب است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد کیفی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده و با تحلیل تطبیقی چهار نمونه از خانه های بومی در دو اقلیم، منتخب شامل خانه های بروجردی ها و طباطبایی ها در کاشان و خانه های ابریشمی در رشت و صادقی در لاهیجان مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که مولفه هایی همچون ادراک، چندحسی، سازمان دهی سلسله مراتبی، مقیاس انسانی، ارتباط با طبیعت، کیفیت های محیطی، مصالح بومی و تقویت حس مکان به عنوان مهم ترین ویژگی های معماری تن محور در نمونه های مورد مطالعه قابل شناسایی هستند. همچنین اگرچه راهکارهای کالبدی در دو اقلیم متفاوت است، اما اصول بنیادین تجربه فضایی در هر دو مشترک بوده و قابلیت انتقال به طراحی فضاهای آموزشی را دارند. در نتیجه بهره گیری از ظرفیت های معماری بومی ایران و بازتفسیر مولفه های معماری تن محور می تواند زمینه طراحی فضاهای آموزشی سلامت محور را فراهم کرده و در ارتقای سلامت روان، کیفیت تجربه فضایی و بهبود فرآیند یادگیری کاربران موثر باشد.

کلیدواژه ها:

معماری تن محور ، معماری بومی ، فضاهای آموزشی سلامت محور ، اقلیم گرم و خشک ، اقلیم معتدل و مرطوب