اصول طراحی محیط های سازگار با نیازهای حسی و رفتاری کودکان اوتیسم

کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم بدلیل تفاوت های بنیادین در پردازش محرک های حسی، الگوهای رفتاری تکرار شونده و چالش های مرتبط با تنظیم هیجانی نیازمند محیط هایی هستند که بتوانند از طریق اهداف هدفمند، بار حسی محیط را کاهش داده و فرصت تجربه فضایی ایمن و قابل پیش بینی را برای آن ها فراهم آورد. طراحی محیط های سازگار با نیازهای این گروه از کودکان، نه تنها مستلزم شناخت دقیق ویژگی های مغز، رفتار آن هاست، بلکه نیاز به درک عمیق از اصول روان شناسی محیطی، علوم شناختی و معماری انسان محور دارد. معماری بعنوان یک حرفه و دانش با ایجاد محیط فیزیکی برای تسهیل عملکردهای خاص و برانگیختن رفتار مورد نظر در ارتباط است. هدف این پژوهش، تبیین اصول، راهبردها و مولفه های طراحی فضاهایی است که با ویژگی های حسی و رفتاری کودکان اوتیسم همخوانی داشته باشد و بتواند تعامل، آرامش و تمرکز آن ها را تقویت کند. در این راستا ابتدا با مرور نظام مند ادبیات پژوهش، مهم ترین محرک های محیطی شامل نور، رنگ، صوت، بو، بافت، چیدمان و سازماندهی فضایی مورد تحلیل قرار گرفت. سپس الگوهای پردازش حسی کودکان اوتیسم، از جمله بیش پاسخ دهی و کم پاسخ دهی حسی، حساسیت به صداها و نورهای شدید، نیاز به فضاهای خلوت و قابل کنترل و اهمیت ساختار فضایی قابل پیش بینی بررسی شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که اتخاذ رویکرد انسان محور و مبتنی بر درک تفاوت های حسی - رفتاری کودکان اوتیسم، می تواند کیفیت فضاهای آموزشی، درمانی، توان بخشی و بازی را بطور چشم گیری بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

کودکان اوتیسم ، روانشناسی محیطی ، تعامل اجتماعی ، معماری حسی