تاثیر طراحی محیط بر رفتار اجتماعی کاربران در فضاهای عمومی نمونه موردی ورزشگاه های فضای بسته چندمنظوره

فضاهای عمومی به عنوان بستر شکل گیری تعاملات اجتماعی، مشارکت جمعی و تجربه های مشترک شهری، نقشی بنیادین در ارتقای کیفیت زندگی و تقویت حس تعلق شهروندان دارند. در میان انواع فضاهای عمومی، ورزشگاه های فضای بسته چندمنظوره به دلیل ظرفیت بالای حضور جمعیت، تنوع رویدادها و هم زمانی عملکردهای ورزشی، فرهنگی و اجتماعی از اهمیت ویژه ای برخوردارند. کیفیت طراحی محیطی این فضاها نه تنها بر کارایی عملکردی و ایمنی کالبدی مجموعه اثر می گذارد، بلکه می تواند الگوهای رفتاری کاربران، میزان تعاملات اجتماعی، احساس امنیت، آرامش روانی، مشارکت جمعی و کیفیت تجربه فضایی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش مولفه های طراحی محیطی در شکل دهی به رفتار اجتماعی کاربران در ورزشگاه های فضای بسته چندمنظوره و ارائه راهکارهایی برای ارتقای کیفیت اجتماعی این فضاهاست. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی مبانی نظری روان شناسی محیط، تحلیل دیدگاه های نظریه پردازان حوزه فضاهای عمومی و مطالعه تطبیقی نمونه های موردی گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد مولفه هایی نظیر سازماندهی فضایی، خوانایی مسیرهای حرکتی، کیفیت نورپردازی، کنترل آکوستیک، انعطاف پذیری عملکردی، کیفیت بصری، دسترسی مناسب و وجود فضاهای مکث و تعامل اجتماعی نقش موثری در افزایش حضورپذیری، کاهش تنش رفتاری، ارتقای حس تعلق و بهبود تجربه جمعی کاربران دارند. در مقابل، ضعف طراحی محیطی می تواند موجب ازدحام، سردرگمی، استرس، کاهش امنیت روانی و افت کیفیت تعاملات اجتماعی شود. نتایج پژوهش بر ضرورت به کارگیری رویکرد انسان محور و توجه هم زمان به عملکرد، ادراک رفتار و تجربه کاربران در طراحی ورزشگاه های فضای بسته چندمنظوره تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

طراحی محیط ، رفتار اجتماعی ، فضاهای عمومی ، ورزشگاه چندمنظوره ، روان شناسی محیط ، تعاملات اجتماعی