بررسی کارکرد آکوستیک در مساجد تاریخی از منظر ادراک کاربر تحلیل ویژگی های طراحی معمارانه فضا بر آسایش صوتی

آسایش صوتی یکی از ابعاد مهم کیفیت فضاهای عبادی است که در مساجد تاریخی به واسطه ساختار معماری و مصالح سنتی به گونه ای طبیعی و بدون بهره گیری از فناوری های نوین شکل می گیرد. این پژوهش با هدف تبیین نقش ویژگی های معمارانه در ادراک صوتی کاربران و تحلیل کارکرد آکوستیکی مسجد تاریخی انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. داده ها از طریق مشاهده میدانی هدایت شده، برداشت های شنیداری و بررسی اسناد و نقشه های معماری گردآوری شد و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که هندسه، گنبد، فرم محراب، سازمان فضایی شبستان ها و نوع مصالح به کار رفته اصلی ترین عوامل شکل دهنده کیفیت صوتی در مسجد هستند. گنبد مرکزی با ایجاد بازتاب های چندلایه، طنین ممتد و هماهنگی فراهم می کند و کاربران آن را عنصری موثر در تقویت حس حضور معنوی توصیف کرده اند. محراب نیز به دلیل ویژگی نیم گنبدی خود وضوح گفتار را در بخش اصلی شبستان افزایش داده است. رفتار صوتی مصالح سنتی مانند گچ و آجر، با ایجاد جذب و بازتاب، متعادل نقش مهمی در حفظ یکپارچگی شنیداری داشته است. شاخص های کلیدی موثر بر آسایش صوتی شامل وضوح شنیداری، گفتار، میزان طنین و یکپارچگی صوتی فضا شناسایی شدند. نتایج نشان می دهد که کیفیت آکوستیکی مساجد تاریخی حاصل پیوند میان طراحی معماری، مصالح بومی و نیازهای آیینی است و تجربه شنیداری کاربران را در سطحی ادراکی و معنایی شکل می دهد. بر این اساس بهره گیری از اصول آکوستیکی معماری سنتی می تواند در طراحی مساجد معاصر به بهبود کیفیت صوتی و ارتقای تجربه کاربران کمک کند.

کلیدواژه ها:

مساجد ، تاریخی ، آکوستیک ، آسایش صوتی ، ادراک کاربر