نقش معماری در بازنمایی هویت جمعی

هویت شهری مفهومی چندبعدی است که در پیوندی تنگاتنگ با فرهنگ، مکان و تجربه زیسته شهروندان شکل می گیرد. فرهنگ، به عنوان زیربنای اصلی هویت، از طریق آداب، باورها، سنت ها و تداوم تاریخی خود نقشی تعیین کننده در تعریف هویت ایفا می کند و معماری را معنا می بخشد. در این میان شهرها حاصل برهم کنش عوامل گوناگون، جغرافیایی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اند؛ بنابراین هویت هر شهر منحصر به فرد بوده و نمی توان آن را در قالب تعریفی یکسان برای همه مکان ها بیان کرد. هویت شهری در ابعاد زیست محیطی، تاریخی-مذهبی، اجتماعی-فرهنگی، عملکردی، کالبدی و روان شناختی-ادراکی قابل شناسایی است. معماری در این میان جایگاهی دوگانه دارد؛ از یک سو بازتاب دهنده هویت جامعه و ارزش های فرهنگی آن است و از سوی دیگر خود به عنوان عاملی فعال بر شکل گیری هویت جمعی و سبک زندگی اثر می گذارد. معماری هویتمند به فضا روح و معنا می بخشد در حالی که معماری تقلیدی و بی ریشه گسست فرهنگی و شهری بی روح را به همراه دارد. نمادها و المان های شهری نیز بیانگر هویت هر جامعه و دوره تاریخی اند و می توانند حافظه جمعی را تقویت یا تضعیف کنند. در نتیجه رابطه هویت و معماری رابطه ای دوسویه و پویاست؛ فرهنگ بستر هویت را فراهم می آورد، هویت معماری را شکل می دهد و معماری به هویت شهری عینیت می بخشد. بنابراین تحقق معماری و شهرسازی هویتمند و پایدار مستلزم ارتقای دانش، خودآگاهی و معرفت فرهنگی جامعه است.

کلیدواژه ها:

معماری ، هویت ، فرهنگ ، شهر