نقش روانشناسی محیط در طراحی مجتمع مسکونی سالمندان در جزیره کیش

این تحقیق در پی شناسایی نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی سالمندان و بررسی تاثیر اصول روانشناسی محیطی بر بهبود کیفیت زندگی و رفاه آنان می باشد. روش پژوهش به صورت کیفی و در دو مرحله انجام شد؛ جامعه آماری شامل سالمندان و کارکنان جزیره کیش بود که نمونه گیری به روش هدفمند و با تعداد ۱۵ نفر از سالمندان دارای حداقل پنج سال سابقه سکونت انجام شد. ابزار اصلی گردآوری اطلاعات مصاحبه های عمیق نیمه ساختار یافته با سالمندان بود که شامل شش سوال اصلی درباره نیازهای روانی، اجتماعی و محیطی در طراحی مجتمع مسکونی بود. داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA تحلیل و کدگذاری شدند. روش تحلیل کیفی شامل کدگذاری، بازمحوری و گزینشی بود که منجر به استخراج مولفه های کلیدی در سه بعد کالبدی، فضایی، روانی و روابط اجتماعی و عملکردی گردید. همچنین نظریه های روانشناسی محیطی از جمله نظریه تداوم، کناره گیری، فعالیت، گزینش اجتماعی-هیجانی و نقش به عنوان چارچوب مفهومی طراحی مورد استفاده قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که استفاده از اصول روانشناسی محیطی در طراحی فضاهای داخلی و خارجی مجتمع مسکونی باعث افزایش احساس امنیت، راحتی روانی و حس تعلق سالمندان می شود. طراحی فضاهای سبز با گیاهان بومی، مسیرهای پیاده روی امن، نور طبیعی و تهویه مناسب و بهره گیری از الگوهای معماری آشنا و المان های سنتی نقش موثری در ارتقای رفاه روانی و جسمی سالمندان دارد. همچنین ایجاد فضاهای چند منظوره و تعاملات اجتماعی موجب افزایش نشاط و پویایی زندگی سالمندان می گردد. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی کاربردی برای طراحان و برنامه ریزان در توسعه فضاهای مسکونی سالمندان به ویژه در مناطق با ویژگی های اقلیمی و فرهنگی خاص مانند جزیره کیش مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طراحی مجتمع مسکونی سالمندان ، روانشناسی محیط ، جزیره کیش ، امنیت ، آرامش