راهکارهای طراحی مسکن استطاعت پذیر با رویکرد معماری پایدار در بازسازی بافت های فرسوده: مطالعه موردی محله اتابک تهران

مسکن استطاعت پذیر یکی از مهم ترین چالش های توسعه شهری در کلان شهرهایی مانند تهران است. محله اتابک به عنوان یکی از سکونتگاه های فرسوده و کم برخوردار نیازمند راهکارهایی برای ارتقای کیفیت سکونت و تامین مسکن پایدار است. پژوهش حاضر با هدف ارائه راهبردهای طراحی معماری برای مسکن استطاعت پذیر پایدار در این محله انجام شد. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعات میدانی بررسی اسناد و تحلیل نمونه های مشابه است. نتایج حاکی است که تحقق مسکن پایدار و استطاعت پذیر مستلزم توجه همزمان به جنبه های اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی است. از منظر اقتصادی پشتیبانی دولت، کیفیت بالای ساخت، زیرساخت های شهری و مکان یابی مناسب حائز اهمیت است. همچنین پیش بینی کاربری های تجاری و فعالیت های اقتصادی محلی به این امر کمک می کند. بعد اجتماعی شامل طراحی همه شمول، ارتقای تعاملات همسایگی، تامین امنیت و کاهش جرم از طریق اصول نظریه CPTED و فضاهای قابل دفاع است. از منظر کالبدی، طراحی میان مرتبه، انعطاف پذیری واحدها، رعایت سرانه حداقلی سکونت و بهره گیری از سلسله مراتب فضاهای عمومی تا خصوصی ضمن افزایش پایداری امکان استفاده بهینه از زمین و فضا را فراهم می کند. بعد زیست محیطی نیز با بهره گیری از مصالح کم مصرف انرژی، طراحی حیاط مرکزی، بهره گیری حداکثری از نور و تهویه طبیعی و استفاده از انرژی های تجدیدپذیر علاوه بر کاهش هزینه های ناشی از مصرف انرژی، به ارتقای پایداری زیست محیطی مسکن کمک می کند. ترکیب این راهکارها در محله اتابک امکان ارتقای کیفیت زندگی، افزایش حس تعلق ساکنان و کاهش جرم و هزینه ها را فراهم می آورد و الگوی موثری برای بازآفرینی بافت های فرسوده ارائه می دهد. نتایج تحقیق می تواند به عنوان راهنمایی عملی برای معماران، برنامه ریزان و مدیران شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مسکن استطاعت پذیر ، استطاعت پذیری ، معماری پایدار ، محله اتابک ، بافت فرسوده ، اصول CPTED