رابطه بین کیفیت طراحی فضاهای عمومی شهری و کاهش اضطراب و افسردگی در شهروندان

در دهه های اخیر با رشد روزافزون شهرنشینی و تراکم جمعیتی در کلان شهرها کیفیت زندگی روانی شهروندان با چالش های متعددی مواجه شده است. از جمله این چالش ها میتوان به افزایش اضطراب، افسردگی، احساس بی هویتی و کاهش تعاملات اجتماعی اشاره کرد. در این میان کیفیت طراحی فضاهای عمومی شهری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در ارتقاء سلامت روانی شهروندان بیش از پیش مورد توجه متخصصان روان شناسی محیطی و طراحان شهری قرار گرفته است. فضاهای عمومی همچون پارک ها، میدان ها، پیاده راه ها و فضاهای باز شهری اگر با معیارهای انسانی و روانشناختی طراحی شوند میتوانند به عنوان محیط هایی آرام بخش، الهام بخش و تعامل محور نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی و بهبود خلق و خو ایفا کنند. هدف اصلی این پژوهش بررسی رابطه بین کیفیت طراحی فضاهای عمومی شهری و کاهش اضطراب و افسردگی در شهروندان است. در این راستا ابتدا به تبیین مفاهیم روان شناسی محیطی و شاخص های مرتبط با کیفیت ادراک محیطی پرداخته شده و سپس از طریق مطالعات میدانی و مرور ادبیات نظری، تاثیر مولفه هایی همچون نور طبیعی، رنگ، تنوع بصری، میزان دسترسی، ایمنی، آرامش صوتی، مبلمان شهری و امکانات تعاملی مورد بررسی قرار گرفته است. روش تحقیق این مطالعه توصیفی-تحلیلی بوده و ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های استاندارد روان شناختی و چک لیست ارزیابی کیفیت فضاهای عمومی می باشد. نتایج اولیه این مطالعه حاکی از آن است که میان کیفیت بالاتر طراحی فضاهای عمومی و کاهش سطح اضطراب و افسردگی در شهروندان رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد، به ویژه حضور فضای سبز، طراحی مبتنی بر سکون و تعامل اجتماعی و دسترسی آسان به فضاهای عمومی بیشترین تاثیر را در بهبود وضعیت روانی شهروندان داشته اند. یافته های این تحقیق می تواند به عنوان مبنایی برای سیاست گذاری شهری، طراحی انسان محور فضاهای عمومی و توسعه پایدار سلامت روان در کلان شهرهای کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری ، فضاهای عمومی ، سلامت روان ، کیفیت محیط شهری ، اضطراب ، افسردگی