تحلیل تطبیقی واژگونی شمایل شناسانه اسطوره نجات در نگاره های اقتباسی فرح اصولی از اثر روجر و آنجلیکا انگر

فرح اصولی از هنرمندانی است که در خلق آثار، خود به طور آگاهانه از نقاشی های نقاشان غربی اقتباس می کند. او با بردن تصاویر کلاسیک اروپایی به بستر بصری نگارگری ایرانی در واقع از این الگوهای شناخته شده به عنوان ابزاری قدرتمند برای بیان درونیات، دغدغه های شخصی و انتقادات اجتماعی معاصر خود استفاده می کند. این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی واژگونی شمایل شناسانه اسطوره نجات در دو نگاره اقتباسی فرح اصولی "او می آید" و "انگر" از اثر کلاسیک غربی روجر و آنجلیکا انگر، به بررسی تعامل انتقادی هنر معاصر ایران با میراث فرهنگی و اسطوره های جهانی می پردازد. ضرورت و اهمیت این تحقیق در آن است که با تمرکز بر تضاد اساسی در کنش مرکزی این دو نگاره، تبدیل منجی به قاتل، لایه های عمیق جهان بینی هنرمند در خصوص جایگاه اسارت و رهایی زن را آشکار می سازد و از توصیف صرف فراتر می رود. سوال پژوهش این است که چگونه فرح اصولی با حفظ عناصر شمایلی اسطوره، نجات معنای بنیادین آن را به گونه ای واژگون می سازد که بازتاب دهنده تناقضات نظام فرهنگی و اجتماعی باشد. روش تحقیق تحلیل شمایل شناسانه تطبیقی بر مبنای نظریه سه سطحی اروین پانوفسکی است که امکان بررسی نمادها در بستر سنت نگارگری و دستیابی به معنای جهان بینانه سطح سوم را فراهم می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که فرح اصولی در نگاره "او می آید" اسطوره نجات را در قالبی سنتی بازتولید کرده و به امکان رهایی توسط منجی بیرونی امید نشان داده است؛ در مقابل نگاره "انگر" با تبدیل قهرمان به جلاد و قاتل، این اسطوره را به الگویی از سرکوب مضاعف واژگون ساخته است. این واژگونی با تبدیل سلاح سنتی (نیزه) به سلاح مدرن (تفنگ) در سطح شمایل نگاری آغاز شده و در نهایت در سطح شمایل شناسانه به معنای نقد اساسی از ساختارهای حمایتی مورد انتظار رسیده است.

کلیدواژه ها:

شمایل شناسی ، اروین پانوفسکی ، فرح اصولی ، اسطوره ، نجات ، واژگونی ، معنایی ، انگر ، روجر و آنجلیکا