سیر تحول شمسه در گرافیک انقلاب اسلامی با تاکید بر طراحی نشانه

هنر بصری قرآن پایه و بنیان هنر بصری اسلامی می باشد که بر پایه وحدت شکل گرفته است. شمسه، یکی از عناصر تصویری هنر اسلامی است. شمسه در گذشته بیانگر صفات عرفانی و الهی همچون وحدانیت، الوهیت، وحدت و حقیقت ازلی بوده و صفات مذکور بخشی از صفات شمسه در گذشته بوده اند. در گذشته از شمسه برای نوشتن سر سوره ها، نام سوره ها، نام کاتبان و تزئینی در صفحات بدرقه بوده است، امروزه هنرمندان سعی دارند علاوه بر جنبه مفهومی و کاربردی به جنبه تزئینی آن نیز بپردازند. هدف اصلی در پژوهش حاضر شناسایی سیر تحول عنصر شمسه در گرافیک پس از انقلاب اسلامی و جایگاه آن در طراحی نشانه پس از انقلاب اسلامی با تمرکز بر قرآن می باشد. شناسایی مفهوم نقوش و گره ها در گرافیک پس از انقلاب اسلامی همچون ساختار، مبادی بصری و تفسیر باطنی شمسه به عنوان هدف فرعی مدنظر قرار گرفته است. این پژوهش از حیث هدف بنیادی و روش پژوهش توصیفی می باشد. جمع آوری اطلاعات موردنیاز به روش اسنادی، کتابخانه ای و میدانی است که با ابزار شناسه ها و تجهیزات پویشگری رایانه ای و مشاهده آثار گردآمده است. در این راستا آثار طراحی نشانه در گرافیک انقلاب اسلامی با ویژگی شاخص که نمایش دهنده سیر تحول نقش شمسه بوده مورد مطالعه قرار گرفته است. یکی از نقوش اصلی در تزئینات اسلامی نقش شمسه است. شمسه دارای ابعاد روحیات و معانی مختلف می باشد. نتایج به دست آمده نشان می دهد استفاده از شمسه در گرافیک پس از انقلاب اسلامی بسیار رایج است. در گذشته به معانی عرفانی و الهی شمسه و همچنین جنبه تزئینی آن در قرآن کریم توجه می شد امروزه هنرمندان از شکل و رنگ شمسه در هنرهای تصویری جهت رساندن پیام و محتوا، بالا بردن جنبه مذهبی اثر و استفاده از وجه تزئینی آن به نمایش می گذارند.

کلیدواژه ها:

شمسه ، قرآن ، هنرهای تجسمی ، نقشمایه