تحلیل نشانه شناختی رابطه فرم و محتوا در تایپوگرافی گرافیک معاصر ایران مطالعه موردی طراحی جلد کتاب بین سال های ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۰

تایپوگرافی در گرافیک معاصر ایران از یک فن مکانیکی در چیدن حروف به ابزاری نشانه شناختی برای انتقال مفاهیم پیچیده محتوایی بدل شده است که در تمامی ابعاد ارتباطی نفوذ دارد. هدف اصلی پژوهش حاضر، مطالعه و تحلیل رابطه معنایی تایپوگرافی با محتوای اثر در طراحی جلد کتاب های منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۰ شمسی است. این تحقیق با رویکرد کیفی و با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی ۱۰۰ نمونه آماری از آثار ۱۰ طراح مطرح پرداخته است. نمونه ها از طریق آرشیوهای رسمی مانند نشر نظر، انتشارات چشمه و انتشارات اختران و وب سایت های رسمی هنرمندان گردآوری شده اند. متغیرهای پژوهش شامل خوانایی، فرم حروف و ترکیب بندی توسط پژوهشگر کدگذاری شده و در سه سطح کیفی (بالا، متوسط، پایین) تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که طراحان معاصر با خروج از چارچوب های کلاسیک و بهره گیری از تقابل دال و مدلول، موفق به خلق تصویر واژه هایی شده اند که دلالت های معنایی متن را پیش از مطالعه محتوا به مخاطب منتقل می کنند. نتایج حاکی از آن است که به دلیل تنوع نیافتگی فونت های متناسب با نیازهای بیانی، هنرمندان به سمت تایپوگرافی دستی گرایش یافته اند. در نهایت بر لزوم انتقال این الگوهای تحلیل فرم به هنرجویان نسل جدید در هنرستان ها تاکید می گردد تا شکاف میان ابزارهای دیجیتال و هویت نوشتار ترمیم شود.

کلیدواژه ها:

تایپوگرافی ، معاصر ، طراحی جلد کتاب ، نشانه شناسی بصری ، فرم و محتوا ، آموزش گرافیک