تاثیر هنرهای تجسمی در ارتقای کیفیت فضاهای عمومی

فضاهای عمومی به عنوان شریان های حیاتی شهرها نقش تعیین کننده ای در کیفیت زندگی شهری دارند. این پژوهش با هدف واکاوی نقش هنرهای تجسمی شامل نقاشی دیواری، مجسمه سازی، چیدمان و هنرهای اجرایی در ارتقای شاخص های کیفی فضاهای عمومی شامل خوانایی، حس مکان، تعاملات اجتماعی و ادراک زیبایی شناختی شهروندان انجام شده است. این مطالعه با رویکردی ترکیبی و با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفت. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای نظام مند و تحلیل محتوای کیفی مقالات معتبر ISI و علمی پژوهشی داخلی در بازه زمانی ۱۳۹۵-۱۴۰۲ شمسی (۲۰۱۶ میلادی تا ۲۰۲۳) گردآوری شد. مبانی نظری با بررسی تجربیات میدانی در چند نمونه شاخص مانند پروژه های هنر عمومی در تهران و اصفهان اعتبارسنجی شد (Gehl, ۲۰۱۱; Pakzad, ۲۰۱۶). یافته ها نشان می دهد که یکپارچه سازی هنرهای تجسمی در کالبد فضاهای عمومی به طور معناداری منجر به افزایش حضورپذیری مردم، تقویت هویت جمعی و خاطره انگیزی فضا می شود. به عنوان مثال، نقاشی های دیواری فرسکو موجب خوانایی شهری و مجسمه ها به عنوان نشانه به جهت یابی کمک می کنند (Sharifi, ۲۰۲۱). همچنین هنرهای تعاملی معاصر زمینه ساز گفت و گوی اجتماعی و افزایش سرزندگی می شوند (Lacy, ۲۰۲۲). نتیجه کلی حاکی از آن است که هنرهای تجسمی نه به عنوان یک عنصر تزئینی بلکه به مثابه یک راهبرد کلان در طراحی شهری توانایی تبدیل فضاهای عمومی بی هویت به مکان های باکیفیت، پویا و مردمی را دارند. بنابراین، برنامه ریزی برای ادغام هدفمند این هنرها در فرآیند طراحی و مدیریت شهری امری ضروری است.

کلیدواژه ها:

هنرهای تجسمی ، فضاهای عمومی ، کیفیت محیطی ، حس مکان ، طراحی شهری ، هنر عمومی