واکاوی ساختار بصری لوگوی نشریه المنطبعه فی الفارس در دوره قاجار و تبیین ویژگیهای ادراکی آن بر مبنای نظریه گشتالت

پژوهش حاضر با هدف واکاوی ساختار بصری لوگوی نشریه المنطبعه فی الفارس و تبیین ویژگیهای ادراکی آن بر مبنای نظریه گشتالت انجام شده است. این نشریه یکی از نمونه های شاخص مطبوعات دوره قاجار که نخستین نشریه چاپ شیراز در منطقه فارس به شمار می رود. در طراحی لوگوی خود ترکیبی از خوش نویسی سنتی و قابلیت های چاپ سنگی را به کار گرفته است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی تحلیلی است و داده ها از طریق مشاهده مستقیم، اثر تحلیل بصری و مطالعه منابع تاریخی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان داد که لوگوی نشریه مورد بررسی صرفا عنصری تزئینی نیست بلکه واجد کارکردهای ارتباطی و شناختی است و در ساختار بصری آن اصول بنیادین نظریه گشتالت مانند مشابهت، مجاورت، استمرار، بسته بودن و شکل زمینه به صورت نظام مند قابل ردیابی است. طراح یا خوش نویس اثر با درک شهودی از ترکیب بندی توازن و ریتم دیداری، توانسته است وحدتی ادراکی در میان عناصر نوشتاری ایجاد کند که سبب تقویت خوانایی و انسجام بصری لوگو می شود. از منظر تاریخی این لوگو را می توان نمادی از مرحله گذار از خوشنویسی سنتی به طراحی چاپی دانست؛ مرحله ای که در آن هنرمندان ایرانی کوشیدند میان سنت های بصری بومی و فناوری نوین چاپ سنگی سازگاری ایجاد کنند. در نتیجه این پژوهش بیان می کند که بررسی لوگوهای مطبوعات تاریخی با تکیه بر نظریه گشتالت، نه تنها ابزاری برای تحلیل هنری و ادراکی است بلکه می تواند به درک عمیق تر از شکل گیری هویت بصری رسانه های ایرانی و روند تحول ارتباطات دیداری در ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

لوگوی ، مطبوعات ، نظریه گشتالت ، ادراک ، بصری ، دوره ، قاجار ، المنطبعه فی الفارس