بررسی تصاویر شیرین در هنر نقاشی معاصر ایران با رویکرد اسطوره کاوی

هنر و ادبیات از دیرباز تاکنون همواره پیوندی عمیق با یکدیگر داشته اند. نمونه ای از این ارتباط دو سویه تعامل منظومه خسرو و شیرین با هنر نقاشی است. بر اساس این تعامل تصویرنگاری شیرین در هنر معاصر فزونی پیدا می کند و دامنه هنرهایی که به بازنمایی تصاویر شیرین پرداختند وسعت می یابد و حتی به حوزه تئاتر، سینما و موسیقی نیز وارد می شود. اما همچنان نقاشی بیش از سایر رشته های هنر به این شخصیت اسطوره ای می پردازد. در این دوره شاهد شیوه متفاوت تصویرسازی به نسبت دوره های گذشته هستیم. تصاویر شیرین در هنر معاصر بعد از انقلاب اغلب به شکل مستقل و تنها به نمایش درمی آید. این در حالی است که در هنر دوره های گذشته شیرین در کنار خسرو و در سایه وی مطرح می شد. چرایی این نوع بازنمود سوال اصلی این پژوهش است. این پژوهش به صورت کیفی با هدف توصیفی و تطبیقی و با روش بنیادی کاربردی و با گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای به تجزیه و تحلیل داده ها پرداخته است. محور اصلی این پژوهش اهمیت و نقش شیرین به عنوان زن اسطوره ای است که در هنر نقاشی دوره معاصر پس از انقلاب تجلی می یابد. رویکرد اسطوره کاوی با مطالعه همزمان متن و بافت، تحولات تاریخی و تاثیرات اجتماعی که موجب تغییر در روایت و شخصیت ها می شود این چرایی را بررسی می کند. در دوره معاصر شرایط اجتماعی زنان ایرانی نسبت به قبل از انقلاب تغییر قابل توجهی یافت، از جمله ورود تدریجی آنان به عرصه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی. به دنبال این تغییرات زنان ایرانی از محدودیت های گذشته رهایی یافتند و از استقلال نسبی برخوردار شدند و این امر موجب اثرگذاری ویژه ای در هنر ایران شد. به سبب تغییر و بهبود شرایط زن ایرانی در دوره معاصر پس از انقلاب شاهد تاثیرگذاری شرایط اجتماعی بر نگارش آثار هنری این دوره به ویژه نقاشی هستیم که در شخصیت های اسطوره ای همچون شیرین به وضوح قابل مشاهده است. تصویرنگاری متفاوت شیرین به نسبت دوره های گذشته با تاکید بر استقلال و هویت بخشی به وی به عنوان قهرمان روایت و اثر هنری از رهگذر اسطوره کاوی دلالت بر ورود عناصر فرامتنی از جمله جامعه، بافت فرهنگی و بستر شکل گیری اثر به درون اثر دارد.

کلیدواژه ها:

شیرین ، اسطوره کاوی ، هنر معاصر ایران ، هنر بعد از انقلاب ، خسرو و شیرین