بررسی تطبیقی نمادهای آئین مهر بر نقوش سفالینه های سامانی نیشابور با تاکید بر نقشمایه پرنده و مروارید

پژوهشها نشان می دهد که آئین مهر به عنوان یکی از تاثیرگذارترین ادیان در ایران باستان، اثرات ژرفی بر تمدن و هنر ایرانی داشته است؛ از دیگر سو سفالینه های سامانی نیشابور یکی از مهمترین و باارزش ترین منابع به جامانده از دوران اسلامی است که به عنوان گنجینه ای ارزشمند از جنبه های مختلف مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر این است که نمادهای آئین مهر را بر نقوش سفالینه های سامانی نیشابور، واکاوی کرده و چگونگی بازنمایی آن را بررسی کند. این پژوهش قصد دارد به این پرسش پاسخ دهد که نشانگان آئین مهر بر نقوش سفالینه های سامانی نیشابور چگونه بازنمایی شده است؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد تطبیقی نگاشته شده و مطالب با استفاده از منابع کتابخانه ای، اسنادی و الکترونیکی جمع آوری شده است. نتیجه به دست آمده از این پژوهش را می توان بدین صورت بیان کرد که با توجه به نمادهای آئین مهر برگرفته از منابع مکتوب پارسی آثار هنری و معماری غرب و دیگر سرزمین ها و همچنین آثار هنری ایران و تطبیق آن با نمونه های منتخب از جامعه آماری سفالینه های سامانی نیشابور؛ وجود نماد مروارید و پرنده که یکی از نمادهای برجسته مهری است؛ بر نقوش سفالینه های منتخب پژوهش با رویکردی تطبیقی قابل مشاهده و بررسی است. نقشمایه پرنده با رشته مروارید بر نوک بر نقوش سفالینه های سامانی نیشابور بیانگر وجود نشانگان آئین مهر در هنر سفالگری نیشابور در عصر سامانی است.

کلیدواژه ها:

آیین مهر ، نمادشناسی ، هنر سفالگری عصر سامانی ، نیشابور