پهنه بندی مناطق مستعد زمین لغزش با استفاده از پردازش تصاویر و یادگیری ماشین مطالعه موردی استان های مازندران و گلستان

زمین لغزش یکی از مهمترین مخاطرات طبیعی در مناطق کوهستانی شمال ایران است که خسارات جدی به سکونتگاه ها و زیرساخت ها به ویژه شبکه راه های ارتباطی وارد می کند. هدف این پژوهش پهنه بندی پتانسیل وقوع، زمین لغزش، آسیب پذیری، ریسک و خطر آن برای راه های ارتباطی در استان های مازندران و گلستان با استفاده از داده های سنجش از دور و الگوریتم های یادگیری ماشین است. این مطالعه به عنوان اولین پژوهش یکپارچه در این دو استان از ۱۳۲۴ نقطه زمین لغزش و همین تعداد نقاط غیر زمین لغزش در مدل سازی استفاده کرده است. هفده عامل موثر شامل شاخص های توپوگرافی، زمین شناسی، کاربری اراضی، اقلیم و ویژگی های ژئوتکنیکی به عنوان ورودی در دو الگوریتم جنگل تصادفی (Random Forest) و تقویت گرادیان شدید (XGBoost) به کار گرفته شده است. نتایج نشان می دهد که کمربند میانی منطقه بیشترین پتانسیل وقوع را دارد، در حالی که نواحی شمالی به دلیل تراکم جمعیت و ساختمان آسیب پذیری بیشتری دارند. تلفیق این داده ها بیانگر آن است که کمربند میانی در ریسک بالا و مناطق شمالی در ریسک متوسط قرار می گیرند، همچنین نقشه خطر زمین لغزش برای راه ها برای نخستین بار در این منطقه تولید شد و نشان داد که بخش هایی از شبکه راه ها در کلاس خطر زیاد تا خیلی زیاد واقع شده اند. یافته ها می تواند در مدیریت خطر و اولویت بندی ایمن سازی راه ها به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

پتانسیل وقوع زمین لغزش ، آسیب پذیری زمین لغزش ، ریسک زمین لغزش ، سنجش از دور ، یادگیری ماشین