ازدحام، ادراک شده استرس و اجتناب در پیاده راه های مرکز شهر مدل سازی و راهبردهای طراحی

پیاده راه های مرکز شهر به عنوان یکی از اصلی ترین فضاهای عمومی نقش مهمی در سرزندگی شهری دارند اما ازدحام می تواند کیفیت تجربه را کاهش داده و به پیامدهای روانشناختی و رفتاری منجر شود. این پژوهش با رویکرد روانشناسی محیطی رابطه بین تراکم ادراک شده، ازدحام ادراک شده، استرس ادراک شده و رفتارهای اجتنابی را در پیاده راه های مراکز شهری مدل سازی می کند و بر مبنای نتایج راهبردهای طراحی برای مدیریت ازدحام ارائه می دهد. مطالعه با ترکیب یک پیمایش آنلاین از کاربران پیاده راه ها و یک آزمایش مبتنی بر سناریوهای تیپیک (vignette-based) انجام می شود تا ضمن اتکا بر تجربه واقعی مشارکت کنندگان امکان کنترل شرایط ازدحام و کیفیت طراحی نیز فراهم گردد. سناریوها سطوح متفاوت تراکم کم، متوسط، زیاد را در کنار وضعیت های طراحی مطلوب، نامطلوب مانند وجود گلوگاه، اشغال عرض موثر، مسیر، زون بندی، مکث و عبور و خوانایی مسیر بازنمایی می کنند. داده ها با روش مدل سازی معادلات ساختاری ترجیحا (PLS-SEM) و بوت استرپ برای آزمون اثرات مستقیم و غیرمستقیم تحلیل می شوند. انتظار می رود ازدحام ادراک شده نقش میانجی بین تراکم ادراک شده و استرس را ایفا کند و استرس نیز به عنوان مکانیزم اصلی افزایش رفتارهای اجتنابی کاهش مکث، ترک سریع تر، تغییر زمان مسیر و کاهش قصد بازگشت عمل نماید؛ در پایان مجموعه ای از راهبردهای طراحی و مدیریتی مبتنی بر افزایش کنترل ادراک شده، کاهش گلوگاه ها و بهبود سازماندهی حرکت توقف ارائه می شود تا تاب آوری پیاده راه ها در برابر ازدحام ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

ازدحام ادراک شده ، تراکم ادراک شده ، استرس ادراک شده ، رفتارهای اجتنابی ، پیاده راه های مرکز شهر ، روانشناسی محیطی