مروری بر غایت مطلوب جامعه در اندیشه اجتماعی فارابی و ابن خلدون

چیستی غایت و هدف نهایی یک جامعه از بنیادی ترین مسائل اندیشه اجتماعی است که فیلسوفان و اندیشمندان به آن پرداخته اند. این مقاله با نگاهی اجمالی و مروری به بررسی تطبیقی مفهوم غایت جامعه از منظر دو تن از برجسته ترین متفکران مسلمان که در آثار خود به بحث اجتماع، شهر و شهرنشینی پرداخته اند یعنی فارابی (پدر فلسفه اسلامی) و عبد الرحمن ابن خلدون (پدر علم جامعه شناسی) می پردازد. فارابی با تکیه بر مفهوم سعادت غایت جامعه را دست یافتن به کمال حقیقی و متصور انسانی در قالب «مدینه فاضله» ترسیم می کند؛ جامعه ای که در آن رستگاری اخروی هدف غایی اجتماع بشری است. ابن خلدون با نگاهی تجربه و تاریخ، محور غایت جامعه را در مفهوم تمدن و عمران جستجو می کند. از دیدگاه ابن خلدون در سرشت انسان ها زندگی اجتماعی نهفته است و تمایل درونی نوع بشری گذار از زندگی بدوی به زندگی حضری و دستیابی به شکوفایی تمدنی است. عواملی روی کیفیات زندگی تاثیر می گذارد که وی در کتاب خویش به آنها اشاره کرده است، هرچند این غایت به دلیل ماهیت چرخه ای تاریخ همواره با فراز و نشیب ها و دوران رشد و شکوفایی و زوال و افول همراه است.

کلیدواژه ها:

فارابی ، ابن خلدون ، غایت جامعه ، سعادت ، عمران