تحلیل حقوقی و قراردادی ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی در پروژه های عمرانی با تاکید بر قراردادهای EPC و Design-Build

تغییرات طراحی یکی از مهم ترین عوامل ایجاد ادعا، اختلاف و افزایش هزینه و زمان در پروژه های عمرانی پیچیده است. این موضوع در قراردادهای EPC و Design-Build اهمیت بیشتری می یابد؛ زیرا در این الگوهای قراردادی، مسئولیت طراحی، اجرا و تحقق عملکرد نهایی پروژه تا حد زیادی بر عهده پیمانکار قرار می گیرد. با وجود این انتقال مسئولیت طراحی به پیمانکار به معنای انتقال مطلق تمامی ریسک های ناشی از تغییرات طراحی نیست و حدود این مسئولیت باید بر اساس مفاد قرارداد، الزامات کارفرما، داده های مبنای فرآیند تایید مدارک و رفتار اجرایی طرفین تحلیل شود. هدف این پژوهش، تحلیل حقوقی و قراردادی ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی در پروژه های عمرانی با تاکید بر قراردادهای EPC و Design-Build است. پژوهش حاضر از حیث هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی-تحلیلی است و با اتکا بر تحلیل اسنادی و استدلال حقوقی-قراردادی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی معمولا در نتیجه ابهام در محدوده کار، نقص یا تغییر الزامات کارفرما، تاخیر در تایید نقشه ها، تغییر معیارهای عملکردی، شرایط متفاوت سایت، ضعف مستندسازی و نبود سازوکار روشن مدیریت تغییرات شکل می گیرند. در قراردادهای EPC محور اصلی، اختلاف تعارض میان تعهد نتیجه محور پیمانکار و تاثیر اطلاعات یا مداخلات کارفرما بر طراحی و اجراست. در قراردادهای Design-Build نیز چالش اصلی تفکیک میان توسعه طبیعی طراحی و تغییر قابل مطالبه است. نتایج پژوهش همچنین نشان می دهد که موفقیت در طرح ادعا مستلزم رعایت تشریفات اعلام ادعا، اثبات رابطه سببیت، تحلیل آثار زمانی و مالی، مستندسازی فنی و قراردادی و ارزیابی دقیق کاهش بهره وری و دوباره کاری است. بر این اساس، پژوهش نتیجه می گیرد که مدیریت موثر این ادعاها نیازمند چارچوبی یکپارچه شامل تخصیص متوازن ریسک، تعریف شفاف محدوده طراحی، پروتکل تغییرات، مدیریت دیجیتال اطلاعات، تحلیل برنامه زمان بندی و سازوکارهای پیشگیرانه حل اختلاف است.

کلیدواژه ها:

تغییرات طراحی ، ادعاهای قراردادی ، قرارداد EPC ، قرارداد Design-Build ، مدیریت ریسک قراردادی