تحلیل سهم عوامل، انسانی، محیطی و وسایل نقلیه در تصادفات منجر به فوت ناشی از خواب آلودگی در محور دامغان - سمنان

تصادفات جاده ای ناشی از خواب آلودگی رانندگان یکی از جدی ترین تهدیدهای ایمنی حمل و نقل در جاده های بین شهری ایران به شمار می رود. بررسی آمارهای پلیس راه استان سمنان نشان می دهد که در محور دامغان - سمنان، درصد بالایی از تصادفات منجر به فوت به ویژه در ساعات نیمه شب و ابتدای صبح به عامل خواب آلودگی مربوط است. با این حال، سهم دقیق هر یک از عوامل موثر در وقوع این دسته از سوانح اعم از عامل انسانی، وضعیت محیطی مسیر و شرایط فنی وسایل نقلیه به روشنی مشخص نشده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل سهم نسبی عوامل انسانی نظیر سن، تجربه راننده، ساعات رانندگی و الگوی خواب، عوامل محیطی روشنایی، خط کشی، تابلوها، وضعیت آب و هوا، روسازی و ویژگی های وسایل نقلیه (نوع خودرو، عمر خودرو، سیستم هشدار خواب آلودگی) در تصادفات خواب آلودگی محور دامغان - سمنان انجام شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره گیری از داده های آماری ۵ ساله (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲) استخراج شده از پلیس راهور، سازمان راهداری و همچنین مصاحبه و پرسشنامه با ۳۲۰ راننده عبوری طراحی شده است. یافته ها نشان دادند که عامل انسانی با ضریب اثر ۴۸٪ مهم ترین عامل در تصادفات خواب آلودگی محور محسوب می شود. پس از آن عوامل محیطی با سهم ۳۱٪ و ویژگی های وسایل نقلیه با ۲۱٪ در رتبه های بعدی قرار گرفتند. ضعف در طراحی نقاط استراحت، نبود روشنایی کافی در برخی مقاطع و عمر بالای ناوگان حمل و نقل نیز در افزایش خطر تصادف موثر تشخیص داده شد. نتایج پژوهش بر لزوم رویکرد یکپارچه میان مهندسی مسیر، آموزش رفتاری و نوسازی ناوگان برای کاهش سوانح خواب آلودگی محور تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تصادف منجر به فوت ، خواب آلودگی راننده ، عوامل انسانی ، عوامل محیطی ، ایمنی جاده ای ، محور دامغان – سمنان ، تحلیل سهم نسبی