چالش های حقوقی قراردادهای EPC در پروژه های عمرانی کلان ایران تحلیل تطبیقی با استانداردهای FIDIC و ارائه چارچوب قراردادی هیبریدی بهینه برای صندوق های بازنشستگی

پروژه های عمرانی کلان در ایران به ویژه آن دسته که توسط نهادهای سرمایه گذار نهادی مانند صندوق های بازنشستگی اجرا می شوند با سطح بالایی از پیچیدگی های فنی، مالی و حقوقی مواجه اند. در این میان قراردادهای (EPC (Engineering, Procurement and Construction به عنوان ابزاری برای ایجاد قطعیت در هزینه و زمان و تمرکز مسئولیت ها در یک نقطه مورد توجه قرار گرفته اند. با وجود این، تجربه عملی اجرای این قراردادها در بستر حقوقی ایران نشان می دهد که عدم انطباق میان منطق قراردادی EPC و چارچوب حقوقی موجود به ویژه شرایط عمومی پیمان موضوع نشریه ۴۳۱۱ منجر به افزایش اختلافات، طولانی شدن زمان اجرای پروژه ها و کاهش پیش بینی پذیری مالی می شود. این پژوهش با رویکرد تحلیلی-تطبیقی و مبتنی بر تحلیل اسناد حقوقی، بررسی رویه های قراردادی و تجربه های اجرایی به مقایسه میان نشریه ۴۳۱۱ و استانداردهای بین المللی FIDIC به ویژه Silver Book می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تفاوت های بنیادی در حوزه تخصیص ریسک، مدیریت ادعا، تعدیل اقتصادی و حل اختلاف، ریشه بسیاری از چالش های اجرایی است. در پاسخ، چارچوبی هیبریدی سه لایه شامل لایه حقوقی، مدیریتی و نهادی پیشنهاد می شود که هدف آن ایجاد تعادل میان الزامات قانونی داخلی و کارایی اجرایی قراردادهای EPC است. این چارچوب، به ویژه برای پروژه های صندوق های بازنشستگی می تواند به کاهش ریسک های حقوقی، افزایش کارایی و ارتقای جذابیت پروژه ها برای پیمانکاران توانمند منجر شود.

کلیدواژه ها:

قرارداد EPC ، نشریه ۴۳۱۱ ، FIDIC Silver Book ، مدیریت ریسک ، مدیریت ادعا ، حل اختلاف ، صندوق های بازنشستگی ، حقوق ساخت